Deskundigen leggen verbanden tussen de explosieve stijging van deze mentale klachten meisjes met wat zij “de hypernerveuze samenleving” noemen: de druk die de samenleving meisjes op alle levensterreinen oplegt en die momenteel zorgelijke vormen aanneemt. Veel meisjes voelen permanente prestatiedruk op school. De maatschappij legt bovendien nadruk op individuele verantwoordelijkheid en dat succes op alle levensterreinen aan jezelf te danken is: aan hoe je er uit ziet, hoe je je kleedt, hoe je je gedraagt, hoe goed je je kunt aanpassen aan groepsdruk, welke foto’s je plaatst op je Instagram-account en hoeveel likes je krijgt op TikTok. Veel meisjes ervaren bovendien dat alles snel moet. Er is veel haast om alles perfect te doen.
Veel meisjes proberen om hun intens onplezierige emoties en gevoelens over stressvolle uitdagingen in hun leven die worden veroorzaakt door prestatiedruk, individualisme en versnelling te verwerken en te controleren door samen intensief te piekeren. In wetenschappelijke termen heet dit ‘co-rumineren’. Samen piekeren voelt voor meisjes vertrouwd, versterkt hun emotionele band en intimiteit en daarmee ook de kwaliteit van hun vriendschap. Maar co-rumineren kan ook schadelijke gevolgen hebben voor hun mentale gezondheid. De herhaalde bespreking van zorgen binnen vriendschapsrelaties kan leiden tot de activatie van primitieve dreigingsreacties. Wanneer vriendinnen gezamenlijk en herhaaldelijk bij hun zorgen stilstaan, interpreteert het brein dit als een signaal van mogelijke gevaarstoestand. Als gevolg daarvan wordt het dreigingssysteem van het lichaam geactiveerd, waardoor gevoelens van spanning en angst toenemen. Wanneer het dreigingssysteem wordt geactiveerd, richt het brein zich primair op veiligheid in plaats van op het ervaren van welbevinden. Dit bemoeilijkt het voelen van vreugde, kalmte of verbondenheid met anderen. Positieve emoties nemen af en blijven verminderd totdat het lichaam zich weer veilig voelt. Het probleem is dat meisjes, hun ouders en professionele opvoeders zich daar niet bewust van zijn. Overheidscampagnes adviseren: praat over je problemen. En zo lang meisjes dus vriendinnen hebben, maken we ons niet zoveel zorgen over hun mentale klachten.
Onderzoek
Omdat we op dit moment niet diepgaand genoeg weten welke meisjes een verhoogd risico lopen op buitensporig-co-rumineren, en op welk omslagpunt co-rumineren ongezond wordt, zijn we een samenhangend onderzoeksprogramma gestart om deze vraag te kunnen beantwoorden. We voeren op dit moment twee longitudinale observatie- en dagboekstudies uit (een op het basisonderwijs en een op het voortgezet onderwijs) en combineren deze dataverzameling met vragenlijstonderzoek. Aan beide studies nemen 320 meisjes deel. We onderzoeken welke factoren in de thuis-, school, en vrije-tijd context van meisjes hen verhoogd vatbaar maken voor co-rumineren, welke factoren hen juist veerkrachtig maken en in hoeverre individuele kenmerken en vriendschapskenmerken hierbij welke rol spelen. We gebruiken de resultaten om richting te geven aan de beantwoording van de vraag voor welke meisjes en welke vriendinnenkoppels vroege interventies van belang zijn voor hun mentale gezondheid.
Tegelijkertijd weten we op individueel-zenuwstelsel niveau voldoende over de impact van buitensporig co-rumineren op de mentale gezondheid van meisjes. Om deze processen op individueel en dyadisch niveau te kunnen doorbreken heeft het lectoraat Meisjes en mentaal welbevinden in samenwerking met Per Norrgren van Deeper Mindfulness het online interventieprogramma Happy Friends, Positive Minds ontwikkeld. Dit trainingsprogramma bevat veertien geïntegreerde mindfulness- en psycho-educatietrainingen die buitensporig co-ruminerende vriendinnenkoppels gezonde, op neurowetenschappen gebaseerde strategieën voor emotieregulatie aanleren. We onderzoeken de effecten en werkzame mechanismen van het programma in een tweede samenhangend onderzoeksprogramma bij zowel meisjes op de basisschool als op de middelbare school. In totaal doen 640 meisjes aan twee Randomized Controlled Trials mee. We verzamelen data met behulp van observaties, vragenlijsten en interviews. De resultaten benutten we om de effectiviteit en de implementatiestrategie van het programma te optimaliseren. We leiden op dit moment trainers op om de trainingen te kunnen geven en valoriseren de resultaten van onze studies van beide deelprogramma's binnen het onderwijs van de hogeschool, Universiteiten, wetenschappelijke publicaties, vakbladen voor professionals, podcasts, en webinars.
Verbinding met het onderwijs
Het lectoraat begeleidt Honoursstudenten bij het afstuderen, begeleidt diverse promovendi en werkt samen met een groep docenten aan hun professionalisering op het gebied van Beeldcoaching en Therapeutische alliantie.
Samenwerking
Yulius Academie en Yulius Onderwijs, iHub onderwijs & familiezorg, Stichting BOOR, Erasmus Universiteit Rotterdam, Erasmus MC/Sophia Kinderziekenhuis, VU Amsterdam.
''Meisjes groeien op in een hypernerveuze samenleving die hun mentale gezondheid onder druk zet''
Lector Publieke Zorg en Preventie voor Jeugd
Onderzoekslijnen
van het lectoraatDe eerste onderzoekslijn, Happy Friends, Positive Minds, richt zich op meer fundamenteel experimenteel onderzoek naar de preventie van co-rumineren binnen vriendschappen tussen meisjes in de late kindertijd en de vroege adolescentie. Deze studie wordt gefinancierd door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek, SIA KIEM, de NWO Promotiebeurs voor Leraren en Hogeschool Rotterdam.
Binnen de tweede onderzoekslijn, Sociaal-emotionele ontwikkeling van jonge kinderen, wordt met behulp van toegepast experimenteel onderzoek gewerkt aan de ontwikkeling van een coachingsmethodiek voor leerkrachten, die bestaat uit een combinatie van diverse innovatieve Beeldcoach-varianten. Met deze coaching kunnen leerkrachten in de toekomst beter worden opgeleid om de sociaal-emotionele competenties van jonge kinderen met externaliserende gedragsproblemen preventief te versterken binnen hun reguliere klassenmanagement. Deze studie wordt gefinancierd door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek en de NWO Promotiebeurs voor Leraren.
Binnen de derde onderzoekslijn, A.L.I.B.I., wordt met behulp van een combinatie van fundamenteel en toegepast experimenteel onderzoek gewerkt aan de ontwikkeling van de serious game A.L.I.B.I. en een bijbehorend implementatieprogramma voor scholen. A.L.I.B.I. is bedoeld voor kinderen die op de basisschool een historie van negatieve sociale ervaringen hebben, en die grote risico’s lopen om op de middelbare school opnieuw geen positieve sociale relaties te kunnen ontwikkelen. Door in groep 8 met A.L.I.B.I. te werken ontwikkelen kinderen hun social mindfulness vaardigheden en bouwen zij zelfvertrouwen op. Deze studie wordt gefinancierd door het European Research Council (ERC). Op de eerste twee onderzoekslijnen werken docent-promovendi van Hogeschool Rotterdam.
