Eind januari 2026 zijn we gestart met de eerste twee groepen Leidinggevend coachen. Tijdens het startsymposium in september 2025 maakten alle leidinggevenden al kennis met de uitgangspunten van leidinggevend coachen. De training bouwt hierop voort en is gebaseerd op dezelfde kernprincipes: leidinggeven vanuit hoge verwachtingen en dit zichtbaar maken in gedrag en interacties met teamleden.
De kracht van schoolcultuur
Schoolkenmerken en schoolcultuur hebben een grote invloed op de verwachtingen en het handelen van leraren. Uit onderzoek blijkt dat een professionele en lerende schoolcultuur – waarin samenwerking, reflectie en voortdurende ontwikkeling centraal staan – bijdraagt aan hoge verwachtingen van leraren ten opzichte van zichzelf én hun leerlingen. Dit vertaalt zich in betere leerprestaties van leerlingen (Inspectie van het Onderwijs, 2025).
Wat kenmerkt een professionele en lerende schoolcultuur?
In een professionele en lerende schoolcultuur:
- heerst een veilige en open sfeer waarin leren centraal staat, fouten worden gezien als leerkansen en teamleden zich kwetsbaar durven opstellen;
- werken leraren en leidinggevenden samen vanuit hoge verwachtingen en gedeelde professionele normen;
- zijn de kaders duidelijk en is de focus gericht op voortdurende kwaliteitsverbetering;
- kent iedereen zijn of haar rol en draagt ieder bij aan gezamenlijke kwaliteitsdoelen;
- is er sprake van vertrouwen, productieve professionele relaties en voorbeeldgedrag;
- worden ontwikkelingsgerichte theorieën en praktijken actief gedeeld;
- worden samenwerkingsstructuren benut en versterkt;
- krijgen leren, ontwikkelen en het uitwisselen van ideeën expliciet ondersteuning;
- zijn de randvoorwaarden – tijd, ruimte en middelen – op orde;
- is er ruimte voor feedback, elkaar aanspreken en gedeelde verantwoordelijkheid.
Deze kenmerken vormen samen de basis voor duurzaam professioneel handelen (o.a. Drago-Severson & Blum-DeStefano, 2018; Hargreaves & O’Connor, 2017; Hattie, 2015; Inspectie van het Onderwijs, 2020).
Leidinggevend coachen in de praktijk
Voerman en Faber benadrukken in Didactisch Coachen II (2024) dat vragen stellen en doelgerichte feedback essentieel zijn om deze cultuur te versterken. Effectieve feedback is specifiek, sluit aan bij het doel en houdt rekening met de ‘modus’ van de ontvanger. Leidinggevend coachen vraagt daarmee om bewuste keuzes in communicatie en interactie.
Team-efficacy: samen het verschil maken
Een professionele lerende cultuur bevordert hogere verwachtingen bij leraren van zichzelf en hun leerlingen. Dit versterkt niet alleen leerprestaties, maar ook de self-efficacy en team-efficacy (collective efficacy) van leraren. Bij een hoge team-efficacy delen teamleden het geloof dat zij samen daadwerkelijk impact kunnen hebben op het leren van hun leerlingen (El Hadioui, 2019; Hattie, 2015).
Wanneer leraren team-efficacy ervaren, ontstaat een cultuur waarin hoge verwachtingen van leerlingensucces vanzelfsprekend zijn. Leraren en leidinggevenden zien het als hun gezamenlijke verantwoordelijkheid om het effect van hun handelen te evalueren en blijven zich inzetten voor de ontwikkeling en het succes van alle leerlingen (Donohoo et al., 2018; Stroud, 2022).
In teams waar het vertrouwen in het ‘samen kunnen’ ontbreekt, is het tegenovergestelde zichtbaar: lagere verwachtingen, minder eigenaarschap en een afwachtende houding. Juist daarom is leidinggevend coachen een krachtige hefboom om teams te versterken en gezamenlijk te bouwen aan beter onderwijs.
Tijdens de lectorale rede van Jarise Kaskens 'Hoge verwachtingen 'doen'' op 9 december 2025 werd aandacht besteed aan het belang van een professionele en lerende schoolcultuur.