Didactiek van hoge verwachtingen in relatie tot onderwijskwaliteit nu en morgen
Technologie creëert veel mogelijkheden voor het onderwijs, maar vraagt ook om een kritische en doordachte inzet. Enerzijds ervaren veel leraren dat digitale middelen hen kunnen ontlasten, maar anderzijds worstelen zij met vragen rondom een effectieve, veilige, inclusieve en pedagogisch-didactisch verantwoorde toepassing van technologie in hun lespraktijk.
Doordachte didactiek
Technologie raakt ook aan de didactiek van hoge verwachtingen. Zonder bewuste keuzes kan technologie namelijk ongelijkheid versterken, bijvoorbeeld doordat sommige leerlingen of scholen minder toegang hebben tot digitale middelen. Met doordachte didactiek kan technologie juist bijdragen aan kansengelijkheid.
Verschuiving rol van de leraar
Ontwikkelingen in onderwijs en samenleving zorgen ervoor dat de rol van de leraar verschuift van kennisoverdrager naar veelzijdig professional: vakinhoudelijk expert, ontwerper, coach, onderzoeker, bruggenbouwer en poortwachter (Van Dijk et al., 2020). In het bijzonder wint de rol van pedagogisch-didactisch coach aan belang. Deze rol is cruciaal om onderwijs te kunnen realiseren dat zowel van hoge kwaliteit is als uitgaat van hoge verwachtingen van alle leerlingen.
Krachtig handelingsperspectief
De urgentie en actualiteit van aandacht voor kansengelijkheid blijkt onder andere uit cijfers van de inspectie (2023, p. 35): in 20 tot 25 procent van de lessen in het primair en voortgezet onderwijs toont de leraar géén hoge verwachtingen. Dit is zorgelijk, want leraren die hoge verwachtingen laten zien, dragen aantoonbaar bij aan betere leerprestaties en vergroten de kansengelijkheid (Rubie-Davies & Hattie, 2024). De didactiek van hoge verwachtingen biedt hiervoor een krachtig handelingsperspectief.
Een integrale aanpak
Technologie, de veranderende rol van de leraar, en kansengelijkheid zijn uitdagingen die nauw met elkaar verweven zijn. Zonder bewuste keuzes kunnen deze zaken elkaar versterken in negatieve zin, maar met een integrale aanpak juist bijdragen aan een hogere onderwijskwaliteit. In een tijd van schaarste, verandering en onzekerheid blijft daarbij één constante overeind: de leraar als schakel in het leerproces. Door de didactiek van hoge verwachtingen daadwerkelijk in praktijk te brengen en krachtig pedagogisch-didactisch te handelen, kan onderwijs niet alleen meebewegen met de wereld, maar deze ook mede vormgeven.
Bronnen
Inspectie van het Onderwijs. (2023). De staat van het onderwijs 2023.
Rubie-Davies, C. M., & Hattie, J. A. (2024). The powerful impact of teacher expectations: A narrative review. Journal of the Royal Society of New Zealand, 55(2), 343-371. https://doi.org/10.1080/03036758.2024.2393296.
Van Dijk, E. E., Van Tartwijk, J., Van der Schaaf, M. F., & Kluijtmans, M. (2020). What makes an expert university teacher? A systematic review and synthesis of frameworks for teacher expertise in higher education. Educational Research Review, 31, Art. 100365. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2020.100365