SPRiNG – Behoud van mannen in de verpleegkunde

De zorgsector kampt met een groeiend personeelstekort. Mannen vormen nog steeds een kleine minderheid in de verpleegkunde. Dit project onderzoekt wat nodig is om mannelijke verpleegkundestudenten en verpleegkundigen te behouden voor het beroep. Het project wordt uitgevoerd door Kenniscentrum Zorginnovatie, in samenwerking met onderwijs en het werkveld, en is ingebed in het SPRiNG Living Lab rond duurzame inzetbaarheid.

Het onderzoek bestaat uit drie onderdelen: een literatuurstudie naar effectieve interventies, een vragenlijstonderzoek onder 739 studenten uit mbo- en hbo-opleidingen, en 77 interviews met mannelijke verpleegkundigen en studenten uit verschillende zorgsectoren. De resultaten bieden inzicht in factoren zoals teamklimaat, begeleiding, professionele grenzen en loopbaanperspectief.

Het project draagt bij aan meer genderdiversiteit en een inclusieve werkomgeving in de zorg.

Mannen zijn ondervertegenwoordigd in de verpleegkunde. Tegelijkertijd groeit het tekort aan zorgprofessionals. Het behoud van verpleegkundigen is daarom urgent. Dit project richt zich specifiek op het behoud van mannen in de verpleegkunde.

Het onderzoek bestaat uit drie deelstudies. Ten eerste is een internationale literatuurverkenning uitgevoerd naar interventies die bijdragen aan behoud van mannen in de zorg. Hieruit zijn vier belangrijke thema’s naar voren gekomen: sense of belonging (erbij horen), psychologische veiligheid, professionele zekerheid bij intieme zorg en loopbaanperspectief.

Ten tweede is een kwantitatieve studie uitgevoerd onder 739 studenten van mbo- en hbo-gezondheidszorgopleidingen. Dit onderzoek laat zien dat openlijke stereotypen over mannen in de verpleging grotendeels worden afgewezen, maar dat onbewuste beelden nog steeds een rol spelen.

Ten derde zijn 77 interviews gehouden met mannelijke verpleegkundigen en studenten uit onder meer ziekenhuizen, ouderenzorg, GGZ en wijkzorg. Deze interviews geven inzicht in ervaringen met teamcultuur, begeleiding, taakverdeling en professionele identiteit.

Het project is onderdeel van het SPRiNG Living Lab en is gepositioneerd binnen het L.INT-lectoraat Eigen Regie. Het doel is om kennis te ontwikkelen die kan worden benut voor onderwijsontwikkeling en praktijkbeleid.  

Studenten spelen een actieve rol in dit project. Dertien vierdejaars studenten hbo-verpleegkunde hebben in hun afstudeerfase interviews uitgevoerd met mannelijke verpleegkundigen en studenten. Daarnaast hebben 739 studenten deelgenomen aan het vragenlijstonderzoek.

De resultaten kunnen worden gebruikt ter onderbouwing van onderwijsontwikkeling binnen de hbo-verpleegkunde. Op basis van het onderzoek kunnen onder meer gender-inclusieve casussen worden ontwikkeld, evenals onderwijsmodules over professionele identiteit, teamklimaat en omgang met intieme zorg.

Het project versterkt de verbinding tussen praktijkgericht onderzoek en onderwijs en draagt bij aan bewustwording rond genderdiversiteit in de zorg.

Het project wordt uitgevoerd binnen het SPRiNG Living Lab, waarin onderwijs, onderzoek en praktijk samenwerken rond duurzame inzetbaarheid in de zorg.

Binnen het kenniscentrum werken lectoren en senioronderzoekers mee als adviseurs. Daarnaast zijn zorginstellingen betrokken bij de werving van deelnemers voor de interviews.

Voor meer informatie of een interview kan contact worden opgenomen met:

• Dr. Jos Kox (senioronderzoeker)

Het project heeft geleid tot meerdere wetenschappelijke publicaties. Het artikel over het vragenlijstonderzoek is ingediend bij een internationaal wetenschappelijk tijdschrift. De kwalitatieve studie en de literatuurverkenning zijn afgerond en worden voorbereid voor publicatie.

Daarnaast is een factsheet ontwikkeld waarin de belangrijkste inzichten zijn samengevat voor onderwijs en praktijk.

De resultaten laten zien dat behoud van mannen niet alleen afhankelijk is van individuele motivatie, maar vooral van teamcultuur, begeleiding, professionele veiligheid en ontwikkelmogelijkheden.

Na publicatie worden de resultaten gedeeld binnen het SPRiNG Living Lab en met betrokken praktijkpartners. De inzichten kunnen worden benut voor verdere ontwikkeling van strategieën op team- en organisatieniveau.