In gesprek met mantelzorgers

Dit promotieonderzoek richt zich op probleemgedrag binnen de geriatrische revalidatiezorg (GRZ) en bestaat uit meerdere nationale en internationale deelstudies. Door de toenemende complexiteit van de GRZ-populatie komt psychisch lijden, zich onder andere uitend via neuropsychiatrische symptomen, steeds vaker voor. De zichtbare uitingen hiervan worden in de praktijk vaak aangeduid als probleemgedrag. Dit kan het herstel belemmeren, het behalen van revalidatiedoelen vertragen en de belasting voor zorgprofessionals en naasten vergroten. Hoewel binnen de psychogeriatrie veel kennis beschikbaar is over de herkenning en behandeling van probleemgedrag (Verenso/ NIP, 2018), ontbreekt binnen de GRZ nog een eenduidige definitie en een structurele methodische aanpak.

Het onderzoek omvat interviews, een literatuuronderzoek, internationale groepsgesprekken en analyse van een Europese dataset. Nederlandse zorgprofessionals zijn geïnterviewd over hun ervaringen en ondersteuningsbehoeften. Het literatuuronderzoek beschrijft de definitie, het voorkomen en de gevolgen van probleemgedrag. Internationale groepsgesprekken met professionals uit Nederland, Italië, Duitsland, IJsland, het Verenigd Koninkrijk en Australië brengen overeenkomsten en verschillen tussen zorgsystemen in kaart. Tot slot wordt een Europese dataset van 765 revalidanten geanalyseerd om inzicht te krijgen in het voorkomen en beloop van neuropsychiatrische symptomen tussen opname en ontslag en de samenhang met patiëntkenmerken, dagelijks functioneren, onderliggende aandoeningen en ontslagbestemming.

Het promotieonderzoek wordt uitgevoerd door Kenniscentrum Zorginnovatie en Stichting Wetenschap Balans, samen met het Leids Universitair Medisch Centrum, het hbo-onderwijs, zorgorganisaties en internationale onderzoekspartners. De resultaten dragen bij aan betere herkenning van probleemgedrag, passende ondersteuning van zorgprofessionals en de ontwikkeling van een structurele methodische aanpak voor kwaliteitsverbetering van de geriatrische revalidatiezorg.

Studenten worden betrokken bij verschillende onderdelen van het onderzoek. Zo heeft een student interviews afgenomen op een Nederlandse GRZ-afdeling, meegewerkt aan de analyse van de gegevens en is co-auteur van een wetenschappelijke publicatie. Daarnaast heeft een onderzoeker van het Leids Universitair Medisch Centrum meegewerkt aan de analyse van een internationale focusgroep. De resultaten van het onderzoek worden gebruikt binnen het onderwijs en dragen bij aan de ontwikkeling van onderwijs over geriatrische revalidatie, probleemgedrag en persoonsgerichte zorg. Daarmee worden toekomstige zorgprofessionals voorbereid op de uitdagingen die zij in de praktijk kunnen tegenkomen.

Afgerond:

• In september 2025 is een posterpresentatie gegeven over de ervaringen van Nederlandse zorgprofessionals met probleemgedrag in de geriatrische revalidatie op het EuGMS congres in IJsland.
• In november 2025 een presentatie verzorgd over de ervaringen van Nederlandse zorgprofessionals met probleemgedrag in de geriatrische revalidatie tijdens het SOON Congres Ouderengeneeskunde.
• Twee internationale focusgroepen zijn afgerond, waarin zorgprofessionals en onderzoekers uit vijf landen ervaringen gedeeld over de aanpak van probleemgedrag in de geriatrische revalidatie.
  
  

Beoogd:

• Een narratief literatuuronderzoek brengt bestaande kennis samen over de definitie, het voorkomen en de gevolgen van probleemgedrag binnen de geriatrische revalidatie.
• Een analyse van een Europese dataset met 765 revalidanten brengt in kaart hoe vaak neuropsychiatrische symptomen voorkomen, hoe deze zich ontwikkelen tussen opname en ontslag en hoe zij samenhangen met patiëntkenmerken, het dagelijks functioneren, de onderliggende aandoening en de ontslagbestemming.

De resultaten worden gepubliceerd in internationale wetenschappelijke tijdschriften en gebruikt voor verbetering van de praktijk, onderwijs en vervolgonderzoek.  

Het project wordt uitgevoerd door Kenniscentrum Zorginnovatie en Stichting Wetenschap Balans, in samenwerking met Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), zorgorganisaties, het hbo-onderwijs (Hogeschool Rotterdam en HZ University of Applied Sciences) en internationale onderzoekspartners van Landspitali, University Hospital Reykjavik in Iceland.

Professionals uit de praktijk, onderzoekers en studenten werken samen aan het verzamelen, analyseren en toepassen van kennis. Daarnaast wordt samengewerkt met Europese partners voor de internationale focusgroepen en de analyse van een bestaande Europese onderzoeksdataset.