Kennis in meervoud

Dit project richt zich op de vraag hoe ervaringskennis van mensen met een beperking een betekenisvolle en structurele rol kan krijgen binnen organisaties voor langdurige gehandicaptenzorg. Hoewel participatie steeds vaker wordt nagestreefd, blijkt in de praktijk dat ervaringskennis vaak blijft hangen op het niveau van individuele verhalen en onvoldoende wordt georganiseerd, gedeeld en benut voor zorgkwaliteit, begeleiding en behandeling en beleid.

Het project is uitgevoerd binnen een organisatie voor gehandicaptenzorg in Nederland en in samenwerking met ervaringsdeskundigen, hun verwanten en professionals die betrokken zijn bij zorgkwaliteit. De aanleiding voor het onderzoek was de observatie dat ervaringsdeskundigen wel worden betrokken, maar dat onduidelijk blijft hoe hun kennis doorwerkt in professionele en organisatorische besluitvorming.

De aanpak van het project is kwalitatief en participatief. Er is gewerkt met storytelling en relational storywork, waarbij ervaringsdeskundigen niet alleen verhalen deelden, maar ook actief betrokken waren bij interpretatie en analyse.

Het onderwerp raakt aan de vraag wiens kennis telt in zorgorganisaties. Het project laat zien dat ervaringskennis een relationele kennisvorm is die pas betekenis krijgt wanneer zij collectief wordt geduid en ingebed. De doelstelling van het onderzoek is dan ook om handvatten te ontwikkelen voor participatiepraktijken die ervaringskennis daadwerkelijk laten meewegen in zorg, begeleiding en beleid.

Dit onderzoek maakt deel uit van het Professional Doctorate programma: een nationaal doctoraatstraject voor praktijkgericht onderzoek dat gestart is in 2023.

Er zijn studenten betrokken vanuit de Sterkplaats Rotterdam, en ervaringsdeskundigen binnen de organisaties zelf. Ook zijn er stagiaires betrokken vanuit opleidingen buiten de Hogeschool. In de toekomst zal er mogelijk een samenwerking komen met studenten binnen verschillende opleidingen, bijvoorbeeld in het kader van de minoren en/of stages binnen verschillende opleidingen.

Er is een artikel verschenen in het themanummer LVB van Sozio, dat samen met ervaringsdeskundigen tot stand is gekomen.

Tussentijdse resultaten: In het onderzoeksproject is gekeken hoe:

• Cliënten en naasten delen waardevolle, contextgebonden ervaringen die door professionals vaak worden herkend en erkend in het moment
• Deze kennis op teamniveau (meso) wordt gedeeld en gezamenlijk geduid. Ervaringen blijven vaak verbonden aan individuele casuïstiek en worden (nog) niet vertaald naar bredere inzichten voor het team en organisatieonderdelen
• het ontbreken van structurele borging op organisatieniveau (macro) vastgelegd en verbonden (geborgd) kan worden aan beleid, behandeling, werkwijzen of andere organisatieprocessen.

Over de niveaus heen laat dit zien dat ervaringskennis wel ontstaat, maar niet wordt georganiseerd als collectieve en overdraagbare kennis. Hierdoor blijft kennis fragmentarisch en situationeel (n=1) en heeft zij beperkte invloed op het handelen en de organisatie.

Het PD-traject beoogt uiteindelijk een verandering op systeemniveau doordat kennis (anders) is georganiseerd zodat deze geborgd is. Daarbij is er een doorwerking in opleidingen en praktijk vanuit (nieuwe) samenwerkings- en kennisvorming.

Vanuit kenniscentrum Zorginnovatie en in samenwerking met kenniscentrum Talentontwikkeling werkt het project samen met drie praktijkpartners in de gehandicaptenzorg; ASVZ, Middin en Pameijer. Daarnaast is het project verbonden aan het landelijk lectorenplatform Social Work en het SPRONG project betekenisvol samenwerken.