Laat je niet afleiden

Hieronder volgt het script voor het voorkomen van afleiding door smartphones, zoals je dat in de les zou kunnen uitspreken. Spreek in de ik-vorm, zodat je echt modelleert en de student kan leren van jou als expert.

Wat, wanneer, waarom en hoe?

Wat (benoem en concretiseer)
Ik ga jullie vandaag iets vertellen over het belang van het goed inrichten van je leeromgeving. Het slim inrichten van je studeiplek is een gedragsstrategie, waar bij ik bewust nadenk over de keuzes die ik maak wat betreft de plek waar ik wil studeren en hoe ik die plek dan inricht. Vandaag zoom ik even in op de plek waar ik mijn smartphone leg als ik ga studeren vanuit de wetenschap dat de signalen van mijn telefoon me enorm kunnen afleiden als ik mezelf wil concentreren. Ik kies er daarom bewust voor om mijn smartphone niet op de plaats te bewaren waar ik ga studeren, maar op een andere plek.

Wanneer (voor, tijdens, na)
Het nadenken over het inrichten van mijn studieplek en waar ik mijn smartphone bewaar doe ik expliciet voordat ik ga studeren.

Waarom (voordelen benoemen)

• De signalen van een smartphone zorgen voor afleiding en die afleiding wil ik vermijden zodat ik me langer en beter kan concentreren.
• Als mijn smartphone mij uit mijn concentratie haalt, dan duurt het weer een tijdje voordat ik hetzelfde concentratieniveau terug heb.
• Het is beter om je smartphone niet binnen handbereik te hebben, omdat de nabijheid van een smartphone al voor onnodige afleiding kan zorgen.
• Het bewust een tijdlang zonder je smartphone kunnen studeren zorgt ervoor dat je meer en beter kunt concentreren op je studietaak en levert je dus direct betere studieprestaties of leerwinst op.

Hoe (modelleren - doe voor)
Ik heb voor jullie een ‘telefoonhotel’ meegenomen. Dat is een grote tas met allemaal verschillende genummerde vakjes die ik achter in het lokaal ga ophangen. Ik ga jullie vragen om daar je smartphone deze les in op te bergen zodat je kunt ervaren hoe het is om niet afgeleid te worden door je smartphone. Dat zal misschien best onwennig zijn, maar je zult zien dat het heel snel went om ongestoord te kunnen studeren.

Instructie voor de docent
Soms vraagt het opbergen van een smartphone in een telefoonhotel wat overredingskracht. Studenten zijn geneigd hun eigen gedrag iets te overschatten als het aankomt op het kunnen omgaan met hun telefoon. Als studenten echt niet bereid zijn om hun telefoon in het telefoonhotel op te bergen, vraag (of eis) dan dat studenten hun telefoon niet zichtbaar opbergen in hun tas of jas.

Belangrijk is ook om het gebruik van laptops te beperken. Liefst ook even de laptops dicht of van tafel, of anders het uitschakelen van de wifi op de laptop zodat die wel gebruikt kan worden, maar geen signalen geeft die hetzelfde effect hebben als de signalen van de smartphone.

Achtergrondinformatie
Er zijn verschillende onderzoeken die laten zien dat smartphones de concentratie danig kunnen verstoren. Niet voor niets kiezen steeds meer scholen voor de lijn ‘thuis of in de kluis’ waarbij het leerlingen/studenten niet is toegestaan om hun smartphone in het leslokaal bij zich te hebben (vo-raad, 2025). Onderzoek van Thornton, Faires, Robbins & Rollins (2014) laat zien dat zelfs de nabije aanwezigheid van een smartphone al voor de nodige afleiding kan zorgen en de leerprestaties kan beïnvloeden.

Naast dat het kiezen voor geen smartphone tijdens het studeren een gedragsmatige keuze is van studenten, is het nadenken over het inrichten van een studieplek ook een metacognitieve activiteit. Immers is het van jezelf weten hoe je smartphone je (studie-)gedrag en concentratie kan beïnvloeden belangrijke metacognitieve kennis over je eigen leerproces. Zonder die kennis is de keuze om je smartphone even niet in de buurt te hebben waarschijnlijk niet eens een optie…