Families

De meeste mensen met dementie met een migratieachtergrond worden thuis door de familie verzorgd. Mantelzorg voor een naaste met dementie is erg ingrijpend, ook als de familie samen zorgt. Mantelzorgondersteuning kan overbelasting tegengaan maar die sluit niet altijd aan bij behoeften van de hele familie. Daarom organiseert zorgorganisatie Laurens in Rotterdam de ondersteuningsinterventie ‘Families’. Tijdens bijeenkomsten met de hele familie worden voorlichting, emotionele ondersteuning en begeleiding afgestemd op behoeften van het zorgsysteem. De interventie ‘Families’ loopt nu enkele jaren. Hoewel deelnemers positief zijn over de interventie is niet bekend wat effecten zijn en werkt in de interventie.  

Kenniscentrum Zorginnovatie gaat in samenwerking met de uitvoerende praktijk evalueren wat werkzame factoren zijn en hoe ‘Families’ kan worden verbeterd en opgeschaald. Doel is dat ‘Families’ als aantoonbaar effectieve interventie wordt opgenomen in het reguliere ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers. Onderzocht wordt: wat de ervaren impact is bij deelnemers op kwaliteit van leven, behoeften, vaardigheden om met de situatie om te gaan en op mantelzorgbelasting; wat kritische factoren zijn in de werkwijze, op de impact en voor de implementatie van ‘Families’ en hoe ‘Families’ kan worden opgenomen in het ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers in Rotterdam. 

De interventie ‘Families’ in Rotterdam wordt onderzocht maar ook een pilot bij ouderenorganisaties in Amsterdam en Leiden. Er worden observaties gedaan van familiesessies en interviews afgenomen bij deelnemers over hun ondersteuningsbehoeften en ervaren baat. Daarnaast zal de CSNAT-I worden gebruikt om de interventie te structureren en te inventariseren of aan ondersteuningsbehoeften van deelnemers is voldaan. Met uitvoerende professionals worden focusgroepsinterviews gedaan over succesfactoren en randvoorwaarden voor het implementeren van de interventie. Gedurende het project wordt een training van ‘Families’ ontwikkeld en uitgezet voor zorg- en welzijnsprofessionals.

Voor studenten verpleegkunde, social work worden afstudeeropdrachten uitgezet die gerelateerd zijn aan het onderwerp ‘behoeften en ondersteunen van families van naasten met dementie en een migratieachtergrond’. Ook kunnen studenten bijdragen in de verwerking en analyse van de observaties en interviews in het evaluatieonderzoek. De resultaten van studentopdrachten worden meegenomen in dit onderzoek.

De eindresultaten van dit onderzoeksproject zijn bruikbaar als input voor het onderwijs verpleegkunde en social work over ‘ondersteunen van families van naasten met dementie’.

De families/mantelzorgers die deelnemen aan ‘Families’ voelen zich in staat om voor hun naasten met dementie te zorgen. Er is inzicht in hun behoeften en werkzame factoren in de interventie die de ervaren baat beïnvloeden.

De werkwijze, systematiek en effectiviteit van de interventie ‘Families’ is vastgesteld. Hierin zijn inhoud en proces van de interventie beschreven, alsmede werkzame factoren en randvoorwaarden voor de uitvoering.

De beschreven interventie is overdraagbaar met behulp van training. Deze is digitaal breed en vrij beschikbaar.

Er is een tussenrapportage en eindrapport over het proces en de resultaten van het evaluatieonderzoek.

Zowel regionaal als landelijk is er publiciteit gegeven aan de interventie ‘Families’ en de beschikbaarheid van de training (via kenniscentra, websites, nieuwbrieven e.a. rond dementie).

Er zijn aanbevelingen en er is samenwerking tussen organisaties rond duurzaam uitvoeren van de interventie ‘Families’ voor een uitrol en borging in het reguliere aanbod mantelzorgondersteuning in Rotterdam. Ook landelijk kan daarna de interventie worden uitgerold.

Het onderzoeksproject ‘Families’ is een samenwerking met zorgorganisatie Laurens in Rotterdam waar de interventie ‘Families’ al enkele jaren wordt uitgevoerd. De uitvoerende professionals doen mee aan het evaluatieonderzoek en de ontwikkeling van de training ‘Families’.

Ook wordt samengewerkt met professionals in ouderenzorg verbonden aan het Netwerk Ouderengeneeskunde Amsterdam (NOA) en Expertisecentrum Dementie Zuid Holland Noord in Leiden. In deze regio’s doen zij een pilot met de interventie ‘Families’ en participeren in het evaluatieonderzoek.

Daarnaast wordt nauw samengewerkt met verschillende organisaties en professionals in dementiezorg die mantelzorgers doorverwijzen naar ‘Families’. Vaste doorverwijzers zijn geheugenpoliklinieken (voor migranten) van Maasstadziekenhuis (medeaanvrager van dit project), Franciscus Gasthuis& Vlietland en het Alzheimercentrum van Erasmus MC.

Ook is er samenwerking met professionals in dementiezorg van zorg- en welzijnsorganisaties in Rotterdam zoals eerstelijns specialisten ouderengeneeskunde, wijkverpleegkundigen, verpleegkundig specialisten ouderen, huisartsenpraktijken, casemanagers, maatschappelijk werkenden, GGZ professionals (agogisch / systeemtherapie) als doorverwijzers, als kandidaten voor de training en implementatie van ‘Families’ in het ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers.

Gemeente Rotterdam is financierder van de trajecten van ‘Families’ en co-financierder van het evaluatieonderzoek en samenwerkingspartner rond implementatie en borging van ‘Families’.

Voor vragen over het evaluatieonderzoek ‘Families’:

Marina Jonkers, senior onderzoeker bij het onderzoeksproject ‘Families’  Kenniscentrum Zorginnovatie Hogeschool Rotterdam,  m.d.j.jonkers@hr.nl

Voor vragen over de interventie ‘Families’:

Betty Birkenhäger, specialist ouderengeneeskunde Laurens en uitvoerend professional ‘Families’, b.birkenhager@laurens.nl

AnnaMaria Sherwoord, verpleegkundig specialist ouderengeneeskunde Laurens en uitvoerend professional ‘Families’, a.sherwood@laurens.nl 

Voor aanmeldingen deelnemen aan interventie ‘Families’ of training van ‘Families’:

Claire Meijer, projectleider Beter Thuis met Dementie Laurens, c.meijer@laurens.nl;  06 - 22 49 48 30