Toch komt het voor dat auteurs in fictie culturele en etnische verschillen benadrukken en soms zelfs uitvergroten. Dit wordt ‘othering’ genoemd. Denk bijvoorbeeld aan de Disney-tekenfilm Aladdin, waarin de Arabische wereld in beeld wordt gebracht. Welke verschillen worden benadrukt en waarom? Een ander voorbeeld is de novelle Oeroeg van Hella Haasse. Hoe ‘anders’ is het personage Oeroeg ten opzichte van de Nederlandse ik-figuur?
Het is heel goed mogelijk dat leerlingen zich herkennen in personages die worden ‘geotherd’, waardoor ze zich minder geaccepteerd of onveilig kunnen voelen in de klas. Om dat te voorkomen, kun je ervoor kiezen bepaalde teksten te vermijden, maar je kunt deze teksten ook samen met leerlingen analyseren en bespreken. De intentie waarmee auteurs ‘otheren’ hoeft namelijk niet altijd negatief te zijn; deze kan ook positief zijn of iets ertussenin. Die intentie wordt vaak pas duidelijk na analyse van de tekst.
In deze cursus leer je daarom om in fictionele teksten en/of lesmateriaal vormen van ‘othering’ te detecteren, analyseren en contextualiseren. Daarna ontwerp je een kleinschalig en kortdurend onderwijsproject waarin aandacht is voor ‘othering’ in fictie. Eventueel voer je dit lesontwerp ook uit.
Start:
11 mei 2027 (introductiebijeenkomst/-gesprek voor de meivakantie)
Dag en tijd:
8 bijeenkomsten op dinsdag van 18.00 - 20.30 uur
Investering:
€ 800,-
Aantal deelnemers:
maximaal 5 bevoegde leraren uit het werkveld
Leraren Nederlands en MVT in het tweedegraadsgebied: vmbo, onderbouw VO en mbo.
- Theorie over othering en representaties
- Samen lezen en analyseren van verschillende fictionele of lesmethode-teksten, uit verschillende tijdperken en voor verschillende niveaus.
- Introductie cultureel responsief onderwijs.
- Verder met cultureel responsief onderwijs, diversiteitssensitief onderwijs en interculturele competentie.
- Samen verkennen hoe analyse van othering in fictie in verband gebracht kan worden met cultureel responsief onderwijs en hoe dit in de praktijk eruit kan zien.
- Ontwerpen van eigen lessen waarin Verhalen over de Ander centraal staan.
Belangrijk: net als de leraren-in-opleiding vragen we je om voor elke bijeenkomst enig voorbereidend leeswerk te doen (reken op ca. 1,5-2 uur voor het lezen van fictie en vakliteratuur).
Docent: Edwin de Vette
| Bijeenkomst | Onderwerpen (onder voorbehoud, kleine wijzigingen mogelijk) |
|---|---|
| Start | Alleen externe deelnemers (bevoegde leraren) – vóór de meivakantie
|
| 1 | Theorie over othering en representaties
|
| 2 | Samen lezen en analyseren van fictionele of lesmethodeteksten
|
| 3 | Deelnemers presenteren hun eigen bevindingen na analyse van een zelfgekozen tekst Introductie cultureel responsief onderwijs
|
| 4 | Vervolg: introductie cultureel responsief onderwijs
|
| 5 | Verder met het vormen van inclusief onderwijs
|
- Je kunt in fictionele teksten en/of lesmateriaal vormen van othering detecteren, analyseren en contextualiseren.
- Je kunt een kleinschalig en kort durend cultureel responsief onderwijsproject ontwerpen en uitvoeren waarin aandacht is voor othering in lesmateriaal.
Presenteer je ontwerp van een korte lessenserie waarin representaties van culturen en/of etniciteit een rol spelen.
Nader te bepalen in schooljaar 2027-2028
