Onderzoek naar het verminderen van rekenangst in het mbo

Rekenangst is een belangrijk, maar vaak onderschat probleem binnen het mbo. Deze vorm van angst uit zich in gevoelens van spanning, stress en onzekerheid bij het uitvoeren van of voorbereiden op rekentaken. Hoewel verschillen in rekenprestaties deels verklaard kunnen worden door cognitieve vaardigheden en vakinhoudelijke kennis, spelen ook emoties en overtuigingen een grote rol. Mbo-studenten zijn extra kwetsbaar voor rekenangst, omdat velen eerder negatieve ervaringen hebben opgedaan met rekenen en wiskunde. Tegelijkertijd zijn rekenvaardigheden essentieel voor veel beroepsopleidingen en sinds 2022 is het behalen van een rekentoets bovendien verplicht voor het verkrijgen van een mbo-diploma.

Recent onderzoek laat zien dat een aanzienlijke groep mbo-studenten kampt met een hoge mate van rekenangst. Deze studenten kunnen terechtkomen in een vicieuze cirkel waarbij angst leidt tot slechtere prestaties, waardoor de angst verder toeneemt. Hierdoor stagneert hun ontwikkeling en neemt de onderwijsstress toe. Om deze problematiek aan te pakken is een interventie ontwikkeld die zich richt op zowel sociaal-emotionele ondersteuning als het versterken van rekenvaardigheden. Eerste kleinschalige pilotstudies laten veelbelovende resultaten zien. Deze positieve bevindingen vormen de directe aanleiding voor vervolgonderzoek, waarin wordt onderzocht hoe de interventie verder kan worden verbeterd en voorbereid op een grootschalige effectstudie binnen het mbo.

Dit project richt zich op de verdere ontwikkeling en voorbereiding van een evidence-based aanpak om rekenangst bij mbo-studenten effectief te verminderen. Centraal staat het onderzoeken hoe een bestaande interventie kan worden versterkt, onderbouwd en opgeschaald naar een grotere groep studenten en onderwijsinstellingen. Daarbij wordt samengewerkt binnen een consortium van onderzoekers en onderwijsprofessionals uit het mbo en het hoger onderwijs, zodat zowel wetenschappelijke kennis als praktijkervaring wordt benut.

Het onderzoek bestaat uit verschillende onderdelen. Allereerst worden de ervaringen van mbo-studenten met rekenangst verdiepend onderzocht om beter inzicht te krijgen in hun behoeften, belemmeringen en ondersteuningswensen. Daarnaast worden bestaande meetinstrumenten voor rekenangst geëvalueerd en getest bij mbo-studenten, een doelgroep waarnaar nog relatief weinig onderzoek is gedaan. De opgedane kennis wordt benut voor de ontwikkeling van een wetenschappelijk en praktijkgericht artikel over rekenangst in het mbo.

Een belangrijk doel is bovendien de voorbereiding van een grootschalige effectstudie. Hiervoor worden de randvoorwaarden voor onderzoek, implementatie en uitvoering in kaart gebracht en wordt bekeken hoe de interventie verder kan worden verrijkt met expertise uit psychologie, pedagogiek, rekendidactiek en beroepsonderwijs. Daarnaast draagt het project bij aan het versterken van de samenwerking tussen de betrokken partners, waardoor de basis wordt gelegd voor toekomstig gezamenlijk onderzoek naar het bevorderen van studentwelzijn en gecijferdheid in het mbo.

Het project levert nieuwe kennis, praktische handvatten en een stevige basis voor vervolgonderzoek naar rekenangst in het mbo. Een belangrijk resultaat is een verdiepend inzicht in hoe mbo-studenten rekenangst ervaren, welke factoren deze angst versterken of verminderen en welke ondersteuning zij als helpend ervaren. Deze kennis biedt aanknopingspunten voor het verbeteren van onderwijspraktijken en begeleiding.

Daarnaast wordt een set betrouwbare en bruikbare meetinstrumenten geëvalueerd voor toepassing bij mbo-studenten. Hierdoor ontstaat meer duidelijkheid over hoe rekenangst en de effecten van interventies op een valide manier kunnen worden gemeten binnen deze doelgroep.

Het project resulteert ook in wetenschappelijke en praktijkgerichte publicaties, waarmee de opgedane kennis toegankelijk wordt gemaakt voor onderzoekers, docenten, onderwijsontwikkelaars en beleidsmakers. De opgedane inzichten worden vertaald naar concrete aanbevelingen voor de onderwijspraktijk.

Een ander belangrijk resultaat is een doorontwikkelde en verrijkte interventie, waarin de expertise van onderwijs- en onderzoekspartners wordt samengebracht. Op basis van de onderzoeksbevindingen wordt een onderzoeksprotocol opgesteld voor een toekomstige grootschalige effectstudie.