Ruud van der Horst is lector Vakmanschap Forensische Zorg en initiator van de Master Forensische Zorg Specialist. Bijdragen aan de kwaliteit van de forensische zorg is vanaf het begin van zijn bijna dertigjarige loopbaan binnen de sector een belangrijke drijfveer geweest. Binnen zijn lectoraat richt hij zich op de professionalisering van (toekomstige) forensische professionals, waaronder het weerbaar houden van deze professionals en het vertalen van wetenschappelijke kennis naar de dagelijkse praktijk.
Kitt Bosman is onderwijsmanager en sinds 2023 als kwartiermaker betrokken bij de ontwikkeling van de Master Forensische Zorg Specialist. Vanuit haar jarenlange ervaring binnen Hogeschool Rotterdam, in het bijzonder met onderwijsontwikkeling, toetsing en masteronderwijs, heeft zij samen met een enthousiast team meegebouwd aan deze nieuwe opleiding.
De forensische zorg vraagt om specialistisch vakmanschap
Ruud: "De vraag naar forensische zorg groeit. Professionals krijgen steeds meer te maken met mensen bij wie sprake is van complexe psychiatrische of psychische problematiek, verslavingsproblematiek en/of een verstandelijke beperking.
Het werken met deze doelgroep vraagt veel van professionals. Ze werken in een veeleisende omgeving, waarin veiligheid, behandeling, herstel samen moeten komen ten dienste van de grote maatschappelijke verantwoordelijkheid van maatschappijveiligheid. Dit leer je niet alleen uit ervaring, maar vraagt specialistische kennis en het vermogen om kritisch naar eigen handelen te kijken."
Kitt: "Professionals in de forensische zorg zijn doorgaans goed opgeleid. Dit betreft echter veelal bestaande opleidingen die generiek van aard zijn. Dat is begrijpelijk: je hebt een brede basis nodig. Maar de complexiteit van de forensische praktijk vraagt óók om verdieping en specialisatie, precies daar ligt de meerwaarde van deze nieuwe master."
Van kennis naar sterker handelen
Ruud: "Voor het werken in de forensische zorg volstaat het niet om alleen te weten wat volgens onderzoek of beleid zou moeten werken. De uitdaging is om die kennis te vertalen naar een concrete situaties in de praktijk en hierbij aan te sluiten bij eigenschappen en behoeften van de persoon die voor je zit."
Kitt: "Het handelen staat nooit op zichzelf, je werkt met collega's, binnen teams en organisaties. Daarom leer je tijdens de master niet alleen kritisch kijken naar je eigen handelen, maar ook naar de manier waarop je samenwerkt en beslissingen neemt. Zo ontstaat een professional die niet alleen zelf sterker handelt, maar ook een impuls geeft aan het vakmanschap van collega's en de kwaliteit van de zorg."
Waarom juist nu?
Ruud: "De sector staat voor grote uitdagingen, de complexiteit van de doelgroep waar professionals in de diverse instellingen mee te maken krijgen neemt toe, de werkdruk is hoog en er zijn personeelstekorten. Juist dan is het belangrijk om te investeren in de deskundigheid van professionals."
Kitt: "Daarom vinden we het belangrijk dat de opleiding niet losstaat van de praktijk. Studenten werken tijdens de master aan vraagstukken uit hun eigen werkpraktijk.
Wat je leert, pas je dus direct toe en kun je gebruiken. En wat je onderzoekt, kan direct waarde hebben voor je collega's, je organisatie en uiteindelijk voor de personen waar de zorg op is gericht."
Een master die samen met het werkveld is ontwikkeld
Ruud: "De basis voor de opleiding is in het forensische zorgveld gelegd. Hier zijn de competenties en leerdoelen vastgesteld. In samenwerking met het veld is de vertaling hiervan naar initieel onderwijs gemaakt. Samen hebben we gekeken: wat moet een professional in deze sector kennen en kunnen om echt het verschil te maken en toe te werken naar specialisme op masterniveau? Dat heeft geleid tot een opleiding waarin praktijk, wetenschap en professionele ontwikkeling voortdurend met elkaar verbonden zijn."
Kitt: "Dat vind ik een van de sterke punten van deze master. De opleiding is ontwikkeld vanuit een duidelijke vraag uit het werkveld. We willen professionals opleiden die niet alleen hun eigen expertise vergroten, maar ook bijdragen aan de ontwikkeling van het vak."
Wat maakt deze master anders?
Ruud: "Je ontwikkelt je tot een professional die kan reflecteren, onderzoeken en onderbouwen. Iemand die wetenschappelijke inzichten kan vertalen naar de dagelijkse praktijk en die binnen een multidisciplinair team een stevige inhoudelijke bijdrage kan leveren."
Kitt: "En je ontwikkelt je niet alleen voor jezelf. De opdrachten zijn zoveel mogelijk verbonden aan actuele vraagstukken uit je eigen praktijk. Je leert dus niet alleen voor je diploma. Je leert om het werk beter te kunnen doen."
De professional van de toekomst
Ruud: "Toen ik bijna dertig jaar geleden mijn eerste stappen in de forensische zorg zette, zag ik al hoeveel potentie er zit in het vakmanschap van professionals op de werkvloer. Inmiddels is er veel veranderd en weten we veel meer.
Met deze master zetten we een volgende stap: professionals opleiden die kennis, onderzoek en praktijk met elkaar verbinden en daarmee bijdragen aan de verdere professionalisering van de forensische zorg."
Kitt: "Daarom ben ik trots op deze opleiding. We hebben samen met het werkveld iets ontwikkeld dat er echt toe doet en een bijdrage gaat leveren aan kwaliteit van de forensische zorg."