Een van die projecten is het vak Basis Built Environment, waarin studenten aan de slag gaan met de herontwikkeling van Schiehaven Noord in Rotterdam. In dit project maken ze kennis met het werkveld én leren ze hoe je van een eerste analyse naar een concreet plan komt. Docent René, die de module heeft ontwikkeld, begeleidt studenten tijdens dit proces.
Wat is Built Environment?
De opleiding Built Environment draait om alles wat met onze gebouwde omgeving te maken heeft. Denk aan gebouwen, straten, wijken en infrastructuur. Studenten leren hoe je deze plekken ontwerpt, ontwikkelt en verbetert.
Docent en modulehouder René vertelt wat het precies inhoudt: “Built Environment gaat over het ontwerpen, bouwen, beheren en verbeteren van de gebouwde omgeving. Studenten leren hoe je van een opgave naar een uitvoerbaar plan komt. Dat kan gaan over gebouwen, openbare ruimte, mobiliteit, duurzaamheid, kosten en techniek.”
Juist die brede blik is belangrijk. In echte projecten werken namelijk altijd meerdere disciplines samen. “Ik vind het leuk om studenten te inspireren en ze net even out-of-the-box te laten denken,” vertelt René. “Vooral wil ik ze laten zien dat alle disciplines en processen met elkaar samenhangen. Als je dat eenmaal doorhebt, ga je vanzelf betere vragen stellen en betere keuzes maken.”
Built Environment gaat over het ontwerpen, bouwen, beheren en verbeteren van de gebouwde omgeving. Studenten leren hoe je van een opgave naar een uitvoerbaar plan komt.
Eerstejaarsproject: Schiehaven Noord
In de module Basis Built Environment maken eerstejaarsstudenten voor het eerst kennis met gebiedsontwikkeling. De casus is een echte plek: Schiehaven Noord, een gebied in Rotterdam dat in ontwikkeling is. Het project bestaat uit twee fases.
Fase 1: het gebied begrijpen
Eerst onderzoeken studenten het gebied. Ze werken in groepen en analyseren onder andere de fysieke omgeving met gebouwen, water en infrastructuur. Ook kijken ze naar trends zoals duurzaamheid en mobiliteit en brengen ze verschillende stakeholders in kaart, zoals bewoners, bedrijven en de gemeente. Zo ontdekken ze welke kansen en uitdagingen er zijn voor de toekomst van het gebied.
Met behulp van de zogenaamde lagenbenadering kijken studenten naar verschillende aspecten van een gebied: van bodem en water tot netwerken, bebouwing en gebruik.
Nederland kent nog steeds duizenden kinderen die hun verjaardag niet kunnen vieren vanwege armoede. Stichting Jarige Job maakt dit mogelijk met verjaardagsboxen voor thuis en op school. Met Smash for Cash wilden de studenten zoveel mogelijk geld ophalen om hieraan bij te dragen.
Op basis van deze analyse formuleren ze samen een visie voor het gebied. “Het doel van de module is dat studenten leren kijken als Built Environment-professional,” vertelt René. “Ze leren verbanden zien, een gebied analyseren en daaruit een onderbouwde visie ontwikkelen.”
Foto: studenten werken aan maquette van het gebied.
Fase 2: van analyse naar ontwerp
In de tweede fase gaan studenten een stap verder. Waar ze eerst vooral hebben onderzocht wat er speelt in het gebied, vertalen ze hun inzichten nu naar een eerste ontwerpidee. Iedere student kiest een eigen thema binnen de gebiedsontwikkeling en werkt dit verder uit. Zo richten sommige studenten zich op het vergroenen van de wijk, terwijl anderen nadenken over mobiliteit en bereikbaarheid, nieuwe functies voor gebouwen of een duurzame inrichting van de openbare ruimte.
Door hun analyse te koppelen aan een concreet voorstel zetten studenten hun eerste stappen richting het werk dat professionals in gebiedsontwikkeling dagelijks doen.
Werken zoals in de praktijk
Het project is sterk praktijkgericht. Studenten werken namelijk met methodes en documenten die ook in het werkveld worden gebruikt.
René brengt zijn eigen praktijkervaring regelmatig mee de klas in. “Ik gebruik voorbeelden uit projecten die ik zelf ben tegengekomen,” vertelt hij. “Denk aan variantkeuzes, eisen van opdrachtgevers en hoe je ambities vertaalt naar concrete ontwerp- en bouwkeuzes. Studenten ervaren op deze manier wat professioneel werken betekent.”
Ook een extern bureau voor stedenbouw en landschapsarchitectuur, BURA, is betrokken bij het project. Daarnaast nemen studenten deel aan excursies en een internationale workshop.
Het doel van de module is dat studenten leren kijken als Built Environment-professional. Ze leren verbanden zien, een gebied analyseren en daaruit een onderbouwde visie ontwikkelen.
Internationale workshop: samenwerken over grenzen
Een bijzonder onderdeel van de module is een internationale workshop. Tijdens deze week werken Nederlandse studenten samen met studenten uit Noorwegen aan dezelfde gebiedsopgave.
In korte tijd ontwikkelen ze nieuwe ideeën en concepten voor het gebied. Ze werken met schetsen, maquettes en presentaties.
“In één week tijd zetten studenten verrassend uitdagende concepten neer,” vertelt René. “Ondanks cultuur- en taalbarrières ontstaat er snel samenwerking. Je ziet dat de kwaliteit van de ideeën en presentaties in korte tijd enorm groeit.”
Lees hier het artikel over Noorwegen.
Schetsen, maquettes en digitale modellen
In de module werken studenten met verschillende tools en technieken. In de eerste fase gebeurt dat vaak nog heel tastbaar en creatief. Studenten schetsen ideeën op papier met potlood en stiften en verkennen zo verschillende mogelijkheden voor het gebied. Tijdens de workshop bouwen ze ook maquettes om hun concepten ruimtelijk inzichtelijk te maken.
Daarna volgt de digitale uitwerking. Studenten werken hun ideeën verder uit in programma’s uit de Adobe-suite. Tegelijkertijd maken ze via een andere module kennis met Revit, een veelgebruikt programma in de bouwsector. Zo zien ze hoe een eerste schets uiteindelijk kan worden vertaald naar een professioneel digitaal model.
Wat leren studenten?
De module draait vooral om leren denken als een professional in Built Environment. Studenten leren hoe ze een gebied snel kunnen analyseren en hoe verschillende onderdelen van een stad met elkaar samenhangen. Ze ontdekken hoe je belangen van verschillende partijen herkent, trends benoemt en keuzes goed onderbouwt. Daarnaast oefenen ze met het visualiseren van ideeën en het presenteren van hun plannen, terwijl ze tegelijkertijd leren samenwerken in een projectteam.
Volgens René is dat precies wat studenten nodig hebben aan het begin van de opleiding. “Studenten hoeven nog niet alles te kunnen. Het gaat erom dat ze ontdekken hoe je van losse ideeën naar een samenhangend plan komt.”
Ik gebruik voorbeelden uit projecten die ik zelf ben tegengekomen. Denk aan variantkeuzes, eisen van opdrachtgevers en hoe je ambities vertaalt naar concrete ontwerp- en bouwkeuzes.
Van afwachtend naar zelfverzekerd
Basis Built Environment is pas het begin van de opleiding, maar wel een belangrijke stap. De kennis en werkwijze uit deze module komen namelijk terug in latere projecten en stages.
Studenten leren hier de taal en denkwijze van het vakgebied. Ook vormt de module een inhoudelijke basis voor andere vakken, zoals BIM Bouwproject. “Als studenten deze manier van kijken vasthouden, nemen ze later betere beslissingen en kunnen ze beter samenwerken,” zegt René. En precies dat is waar Built Environment om draait: samen werken aan slimme oplossingen voor de steden en wijken van morgen.
Een stevige basis voor de rest van de opleiding
Basis Built Environment is pas het begin van de opleiding, maar wel een belangrijke stap. De kennis en werkwijze uit deze module komen namelijk terug in latere projecten en stages.
Studenten leren hier de taal en denkwijze van het vakgebied. Ook vormt de module een inhoudelijke basis voor andere vakken, zoals BIM Bouwproject. “Als studenten deze manier van kijken vasthouden, nemen ze later betere beslissingen en kunnen ze beter samenwerken,” zegt René. En precies dat is waar Built Environment om draait: samen werken aan slimme oplossingen voor de steden en wijken van morgen.