Nog geen drie dagen na mijn lectorale rede word ik tijdens zangles gebeld door mijn moeder. "Mariek, we hebben een flink gaslek in huis en we durven niet meer thuis te blijven. Mogen we een nachtje of wat bij jou logeren?"
Oei, dat is een lastige. Mijn ouders zijn beiden 88+ en niet meer zo fit en vitaal. Mijn vader wordt zo gehinderd door neuropathie (kapotte zenuwen in zijn voeten), dat traplopen niet meer gaat. En ik heb geen traplift.
Ik haal ze op en boek een mindervalidekamer voor ze in een hotel in mijn woonplaats, gelukkig vlak bij mijn huis. Ze zijn logischerwijze van slag door al dat gedoe met die kapotte gasleiding in hun eigen huis. Voor een beetje afleiding, en omdat ik al een afspraak had om 's avonds naar de film te gaan, koop ik twee extra kaartjes en gaan zij met mij en wat vrienden mee naar de film.
Agatha's Almanac is een liefdevolle documentaire over de zelfredzame 91-jarige Agatha en haar gigantische moestuin. Voor mijn vader, in fitte tijden een moestuinier in hart en nieren, een heerlijke film. Voor mijn moeder, bijna blind, een iets minder groot succes. Het Engels in de film is door het accent van Agatha voor haar nauwelijks te volgen.
Wat wel heel fijn is, is de aandacht van de vrienden met wie ik had afgesproken. Ze zijn betrokken op mijn ouders, kletsen met ze en helpen heel laagdrempelig mee met opstaan, naar de auto lopen, jas aan, wat te drinken halen, et cetera.
"De omgeving van de mens is de medemens", Jules Deelder schreef het al in 2011.
Als ik 's ochtends rond half 9 weer aanklop in het hotel, is alle rust verdwenen. Mijn moeder is in alle staten. Uren later blijkt dat mijn vader (weer) een herseninfarct heeft gehad. Hij wordt opgenomen in het ziekenhuis en mijn moeder gaat 'voor zo lang als nodig is' mee met mij naar mijn huis.
Mijn jongste dochter, net terug van een reis naar Azië, vertrekt tijdelijk naar haar vader en oma neemt haar kamer in. Partner, zus en ik maken een plan de campagne om de komende tijd voor haar als veilige basis te fungeren. Het is wat puzzelen met werk en andere verplichtingen. En opeens is ons huis weer vol.
De mensen om je heen zijn de basis, dat is de eerste bouwsteen die ik formuleerde voor mijn publicatie Samen Leven tot het Laatst. En ja, dat klopt.
Mijn moeder hoefde gelukkig in deze situatie niet met een crisisopname in een verpleeghuis opgenomen te worden, wat de logische consequentie was geweest na de opname van mijn vader in het ziekenhuis – hij was tenslotte al jaren 'haar ogen', zoals zij 'zijn oren'.
Wij namen haar in huis, verplaatsten de al aanwezige professionele zorg en ondersteuning van hun woonplaats naar de onze en probeerden er te zijn voor haar. De buurtappgroep bleek perfect voor het lenen van een douchestoel.
We vormden een basis waarin ze kon landen. Vrienden van haar kwamen bij ons langs en belden haar, ze ging zelfs mee met mij naar de repetitie van mijn zangkoor op zondag. In dit netwerk konden we samen wat betekenen.
We weten uit onderzoek dat in de laatste 1000 dagen van iemands leven eigenlijk maar 5% van de tijd wordt ingevuld door professionals. Dat betekent dat 95% van de tijd mensen vooral verbonden zijn met en afhankelijk zijn van de mensen om hen heen. Van hun gezin, kinderen, buren en goede vrienden. Maar ook van de mensen van de kaartclub, vrijwilligers, et cetera.
Het is goed ons te realiseren dat de mensen om iemand heen een veel grotere rol spelen dan we vaak denken en dat professionals, hoe belangrijk hun rol soms ook is, ook maar 'gasten' zijn in het leven van de persoon om wie het gaat.