Fertile Soils for Future Generations: integrated spatial strategies and effective governance for coherent rural-urban regions

Het project Fertile Soils richt zich op het versterken van de samenhang tussen stad en platteland in het licht van klimaatverandering, verstedelijking, demografische veranderingen en de transitie van de landbouw. Zowel stedelijke als landelijke gebieden staan onder druk: steden kampen met een groeiende behoefte aan groen, water, voedsel en klimaatbescherming, terwijl landelijke gebieden te maken hebben met biodiversiteitsverlies, intensief landgebruik en een afnemend economisch perspectief voor agrariërs. Tegelijkertijd zijn traditionele relaties tussen stad en platteland verzwakt.

Fertile Soils onderzoekt hoe landscape services deze uitdagingen in samenhang kunnen aanpakken. Dit zijn ecosysteemdiensten die binnen een regio worden geproduceerd en benut, waaronder voedselproductie, recreatie, biodiversiteit, waterberging, bescherming tegen overstromingen, ruimte voor wonen en economie, sociale cohesie en regionale identiteit. Een passende waardering van deze diensten kan tegelijkertijd bijdragen aan stedelijke leefbaarheid en klimaatbestendigheid én nieuwe verdienmodellen voor agrariërs en andere grondeigenaren creëren.  

De projectaanpak van Fertile Soils is gericht op het ruimtelijk en organisatorisch verbinden van de vraag naar en het aanbod van landscape services binnen stad-landregio’s. Daarbij worden vier opeenvolgende stappen doorlopen: het identificeren van de regionale behoefte aan landscape services, het bepalen van het biofysische en sociaal-culturele potentieel voor levering, het ontwikkelen van samenhangende ruimtelijke toekomstbeelden en het ontwerpen van passende governance-, juridische en waarderingsinstrumenten.

In nauwe samenwerking met regionale stakeholders wordt eerst bepaald welke landscape services nu en in de toekomst nodig zijn en waar deze behoeften zich concentreren. Vervolgens wordt onderzocht waar deze diensten geleverd kunnen worden, rekening houdend met bodem, water, landgebruik, ecologie, regionale identiteit en sociaal-culturele omstandigheden. WP1 richt zich daarbij specifiek op Healty Environments, WP2 op Resilient Environments, WP3 op Vital Environments, en WP4 op Coherent Environments. Deze inzichten worden in WP5 gecombineerd in integrale ruimtelijke ontwerpen, waarbij expliciet aandacht is voor synergieën, trade-offs en verbindingen tussen diensten en tussen stedelijke gebruikers en landelijke aanbieders.

Parallel worden in WP6 governance-arrangementen, juridische instrumenten en waarderings- en betalingsmechanismen ontwikkeld die daadwerkelijke implementatie mogelijk maken. Het onderzoek is georganiseerd in zeven samenhangende werkpakketten en wordt uitgevoerd in vijf uiteenlopende Nederlandse stad-landregio’s – Groningen – Het Hogeland, Regio Zwolle, Van Gogh Regio, Metropool regio Rotterdam Den Haag, Metropool regio Amsterdam. Door in iedere regio dezelfde aanpak toe te passen, kan worden vastgesteld welke inzichten generiek toepasbaar zijn en welke juist sterk contextafhankelijk zijn.

Hogeschool Rotterdam leidt WP2 (Resilient Environments) en is regio-coordinator voor projectactiviteiten gelinkt aan de Metropool regio Rotterdam Den Haag.  

Het Fertile Soils project is nauw verbonden met het onderwijs aan Hogeschool Rotterdam. Onder meer via de BSc Watermanagement; de MSc’s Transitie naar Gezondheid en Welzijn, Sustainability Transitions en River Delta Development; en het IGO-overstijgende project OOG op de Stad. Het Fertile Soils project biedt bovendien casuïstiek aan voor projectonderwijs, afstuderen en biedt de mogelijkheid aan tot het lopen van een stage bij één van de projectpartners.   

Het project ontwikkelt ruimtelijk expliciete analyses van de huidige en toekomstige vraag naar en het aanbod van landscape services, inclusief inzicht in betrokken actoren, synergieën en trade-offs tussen diensten. Deze kennis wordt vertaald naar integrale langetermijnontwerpen, locatieprincipes en governancekaders voor vijf regio’s. Daarnaast ontwikkelt Fertile Soils waarderingsmodellen die inzicht geven in de bereidheid om voor landscape services te betalen en deze te leveren, gekoppeld aan passende juridische en bestuurlijke instrumenten. Concrete richtlijnen ondersteunen toepassing door overheden en andere stakeholders. Ten slotte versterkt het project het regionale verandervermogen via Communities of Practice, participatieve ruimtelijke visievorming, regionale waardeproposities en integratie van regionale casussen in het hoger onderwijs.  

Wageningen University & Research, Universiteit Twente, Universiteit Utrecht, Rijksuniversiteit Groningen, Van Hall Larenstein, Windesheim, Hogeschool Rotterdam, Aeres Hogeschool, Erasmus MC, TU Eindhoven, Naturalis, TU Delft, AMS, Arcadis, Witteveen en Bos, Rabobank, Bouwfonds, Food Hub, Pioneering, Het Oversticht, Site UD, Provincie Overijssel, Gemeente Breda, Gemeente Tilburg, Gemeente Rotterdam, Provincie Groningen, Flevocampus, Provincie Noord-Holland, Waterschap Noorderzijlvest, Provincie Zuid-Holland, Waterschap Delfland, CRA, Staatsbosbeheer, Maatschap voor Communicatie, NOC NSF, Vitens, NAJK, Gemeente Haarlem, PBL, KWR Water, Waterschap Brabantse Delta, Burgerboerderij de Patrijs, PBL