Samen werken aan een leven lang ontwikkelen
De samenleving en de arbeidsmarkt veranderen voortdurend, en maatschappelijke ontwikkelingen vragen om nieuwe kennis en vaardigheden. Daarom is het belangrijk dat mensen zich gedurende hun loopbaan kunnen blijven ontwikkelen en dat onderwijs aansluit op wat zij op verschillende momenten in hun leven nodig hebben. Leven Lang Ontwikkelen (LLO) speelt dan ook een steeds grotere rol binnen het hoger onderwijs.
Op dinsdag 27 oktober stond dit onderwerp centraal tijdens een landelijke bijeenkomst. In het Drijvend Paviljoen en het Innovation Dock op RDM gingen deelnemers in gesprek over de ontwikkeling van LLO.
LLO als maatschappelijke verantwoordelijkheid
Marieke Klip, aanvoerder van de strategische ambitie LLO en directeur Rotterdam Mainport Institute (RMI), opende de bijeenkomst. Ze benadrukte dat hogescholen samen een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van LLO.
“LLO is een belangrijke aanvulling op ons onderwijsaanbod. We helpen mensen zich te ontwikkelen, om te scholen en vaardigheden op te doen die passen bij de uitdagingen van deze tijd. Denk aan het lerarentekort, de opkomst van AI en de energietransitie. Dat is niet alleen een opdracht voor het hoger onderwijs, maar een steeds belangrijkere opgave voor het hele beroepsonderwijs, inclusief het mbo.”
Als hogeschool nemen we onze verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van talent in de regio. Dat betekent dat we ons niet alleen richten op jongeren die instromen in het beroepsonderwijs, maar juist ook op werkenden en werkgevers. Samen met het werkveld bepalen we wat er nodig is en hoe we professionals daarin ondersteunen. LLO speelt daarnaast een belangrijke rol in de ontwikkeling van Hogeschool Rotterdam tot kennisinstelling.
Een onderwijstransitie in beweging
Dick Sweitser (programmamanager LLO bij Vereniging Hogescholen) benoemde de noodzaak om als hogeschool flexibele leeroplossingen te bieden, naast voltijdonderwijs. “De urgentie is er, voor de beroepsbevolking, werkgevers en de gehele samenleving. Er staan genoeg professionals te springen om zich bij of om te scholen, die geen vierjarige opleiding willen of kunnen volgen. Het is aan ons om de vraag te vertalen naar passende leeroplossingen die de arbeidsmarkt verder helpen.”
Dat het nodig is dat het hoger onderwijs bijdraagt aan LLO, is inmiddels duidelijk. Maar wat betekent dit voor een hogeschool en de mensen die aan dit thema werken, zowel bij opleidingen als diensten? LLO vraagt om een onderwijstransitie. Dat betekent dat er strategische keuzes nodig zijn, maar ook voldoende tijd, capaciteit en ondersteuning voor medewerkers om LLO in de praktijk te ontwikkelen en te organiseren.
Van regionale praktijk naar landelijke kennisdeling
Edwin Versluis vertelde hoe Hogeschool Rotterdam hiermee omgaat. Als manager Post-hbo-onderwijs en waarnemend directeur van het Instituut voor Lerarenopleidingen (IvL) is hij nauw betrokken bij de ontwikkeling van LLO. “We zijn bij IvL van binnen naar buiten toe gestart”, aldus Edwin. “Wie kunnen we betrekken en wat hebben zij nodig om met LLO aan de slag te gaan? Vanuit dat vetrekpunt zijn we gaan bouwen aan een interne LLO-organisatie.”
Een hogeschoolbreed LLO-servicecentrum biedt medewerkers inmiddels hulp bij het organiseren van LLO-onderwijs. Om vragen uit het werkveld scherp te krijgen en het cursusaanbod voor werkende volwassenen te vergroten, stelde elk instituut een LLO-coördinator aan. Zij verbinden opleidingen met werkgevers en brengen in kaart welke kennis en vaardigheden in de praktijk nodig zijn. Op basis daarvan helpen ze bij het ontwikkelen van cursussen en trainingen. De elf LLO-coördinatoren volgden een leergang, zodat zij hun rol naast hun reguliere functie zo goed mogelijk kunnen uitvoeren.
Bij de ontwikkeling van het private LLO-aanbod ontstond het LLO-8-model. Het model helpt medewerkers bij alle stappen die nodig zijn om LLO-onderwijs op te zetten en uit te voeren. Denk aan roostering, facturatie en toetsing, maar ook de inschrijving van cursisten en de vraagverkenning met het werkveld. Deze stapsgewijze aanpak helpt coördinatoren om gestructureerd van idee naar uitvoering te komen.
Bijdragen aan de energietransitie met LLO
David Veldhoen liet zien hoe LLO kan aansluiten op ontwikkelingen in de regio en de behoefte aan nieuwe kennis. Als oprichter van ingenieursbureau De Nieuwe Ingenieurs en oud-student van Hogeschool Rotterdam ging hij een samenwerking aan met de opleiding Technische Bedrijfskunde. Dit leidde tot het Energie Starterstraject: een zij-instroomtraject met baangarantie voor professionals die zich willen omscholen naar de energiesector. De Nieuwe Ingenieurs richt zich op de plaatsing en contacten met werkgevers, de hogeschool verzorgt het onderwijs. Inmiddels kan het traject rekenen op zo’n vijfhonderd aanmeldingen, terwijl er plek is voor dertig cursisten.
Door contacten met het werkveld had De Nieuwe Ingenieurs een goed beeld van wat er inhoudelijk nodig was om de personeelstekorten in de energiesector te verkleinen. David kwam daarnaast vaak mensen tegen die, ondanks hun hoge opleiding en motivatie, geen voet tussen de deur kregen in de energiesector. Volgens David ligt een deel van de oplossing in anders selecteren en meer investeren in het omscholen van gemotiveerde professionals uit andere disciplines. “Wij bereiden kandidaten voor op het werken in de energiesector en helpen hen om hun plek binnen een organisatie te vinden. Doordat wij de technische taal spreken en een breed netwerk hebben, kunnen wij ze op weg helpen.”
Samen verder bouwen aan LLO
De deelnemers gingen in werksessies aan de slag met vier thema’s die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van LLO:
- Leeruitkomsten: hoe beschrijven we wat werkende professionals na afloop van een opleiding of cursus moeten kennen en kunnen?
- Valideren: hoe kunnen we eerder verworven kennis en vaardigheden herkennen en waarderen?
- Microcredentials: welke rol kunnen microcredentials spelen bij het zichtbaar maken en erkennen van leerresultaten?
- Professionalisering met het LLO-8-model: hoe kunnen opleidingen en teams dit model gebruiken om LLO verder te ontwikkelen?
Tijdens het slotgesprek keken Dick Sweitser en Hanneke Reuling (lid College van Bestuur bij Hogeschool Rotterdam) vooruit. Hoe kunnen hogescholen meer samenwerken en van elkaars ervaringen leren om LLO verder te ontwikkelen?
“We moeten meer denken vanuit de driehoek van onderwijs, onderzoek en praktijk. Leven Lang Ontwikkelen hoort daar niet als extra taak naast, maar is een vanzelfsprekend onderdeel van wat we doen. Door meer samen te werken en van elkaar te leren, kunnen we LLO verder versterken en meer betekenis hebben voor onze regio’s” aldus Hanneke.
Meer over LLO bij Hogeschool Rotterdam
Ben je benieuwd naar de bijeenkomst en wil je meer weten over de rol van LLO in het hoger onderwijs? In bovenstaande video vertellen Marieke Klip, Edwin Versluis en Dick Sweitser meer.
Het LLO-aanbod van Hogeschool Rotterdam is hier te bekijken. Meer over de ambitie op LLO uit de Strategische Agenda lees je op de website.