De opkomst van Digital Humans roept nieuwe vragen op
Digital Humans worden steeds vaker gezien als een veelbelovende oplossing om digitale dienstverlening persoonlijker te maken. Tegelijkertijd roept deze technologie fundamentele vragen op. Wanneer voegen Digital Humans daadwerkelijk waarde toe? Hoe voorkom je dat ze onrealistische mensbeelden versterken of kwetsbare groepen misleiden? En hoe ontwerp je toepassingen die niet alleen technisch indrukwekkend zijn, maar ook maatschappelijk verantwoord?
Met het project Digital Human-keuzekompas wil het consortium creatieve mkb-bureaus ondersteunen bij deze vragen. De centrale onderzoeksvraag luidt: Hoe kunnen professionals Digital Humans zo ontwerpen, testen en inzetten dat zij op een verantwoorde manier duurzame waarde bieden voor zowel opdrachtgevers als eindgebruikers?
Hoewel de technologie zich snel ontwikkelt, ontbreekt het momenteel bij creatieve MKB-bureaus aan gevalideerde kennis en concrete kaders om Digital Humans verantwoord te ontwerpen en evalueren. Daardoor werken veel organisaties nog op basis van intuïtie en experiment. Het onderzoek moet creatieve bureaus helpen om die stap te maken naar evidence based ontwerpen, met aandacht voor maatschappelijke waarden zoals transparantie, autonomie en inclusiviteit.
De inzet van Digital Humans roept fundamentele ethische vragen op over representatie, transparantie en verantwoordelijkheid
DDMA
Van experimenteren naar een praktische toolbox
Het onderzoek levert onder andere een gevalideerde set ontwerp- en evaluatierichtlijnen, ethische ontwerpprincipes en best practices op. Deze vormen samen de basis van het Digital Human-keuzekompas: een praktische toolbox waarmee mkb-professionals beter onderbouwde keuzes kunnen maken over ontwerp, toepassing en opschaling van Digital Humans.
Daarmee draagt het project niet alleen bij aan innovatie binnen de creatieve industrie, maar ook aan bredere maatschappelijke uitdagingen. Sectoren zoals zorg, onderwijs en publieke dienstverlening kampen met personeelstekorten en een groeiende vraag naar toegankelijke, persoonlijke dienstverlening. Digital Humans kunnen hierin mogelijk een rol spelen, mits ze zorgvuldig en verantwoord worden ontwikkeld.
Verbinding met onderzoek binnen Creating 010 en RAAIT
Het project sluit nauw aan bij het onderzoek van Kenniscentrum Creating 010 en het lectoraat Communication in the Networked Society van Lotte Willemsen. Binnen haar lectoraat staat de vraag centraal wat een waardevolle interactie is tussen mens en technologie. Daarbij wordt onderzocht hoe communicatietechnologie zo kan worden ontworpen dat deze niet alleen efficiënt is, maar ook bijdraagt aan welzijn, vertrouwen en kwalitatieve relaties tussen mensen en organisaties.
Ook sluit het project goed aan bij het RAAIT-onderzoeksprogramma (Responsible Applied AI). Binnen dit programma wordt onderzoek gedaan naar de ontwikkeling en implementatie van verantwoorde AI-systemen, waarbij nieuwe inzichten, methoden en instrumenten worden doorvertaald naar onderwijs en praktijk. Het Digital Human-keuzekompas sluit hierop aan als een praktisch instrument dat zowel binnen als buiten het RAAIT-consortium gebruikt kan worden door creatieve professionals. Daarnaast wordt het keuzekompas opgenomen in de RAAIT Toolbox, waarin kennis en praktische hulpmiddelen rondom verantwoorde AI worden verzameld en gedeeld.
Over de RAAK-mkb subsidie
De subsidie is toegekend binnen de regeling RAAK-mkb van Regieorgaan SIA. Met deze regeling stimuleert SIA praktijkgericht onderzoek tussen hogescholen en mkb-ondernemingen. In een RAAK-mkb-project werken onderzoekers en bedrijven gezamenlijk aan praktische oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. De resultaten dragen niet alleen bij aan innovatie in de praktijk, maar versterken ook het onderwijs en de kennisbasis van hogescholen.
Samenwerking met kennisinstellingen en praktijkpartners
Het consortium bestaat uit onderzoekers van Hogeschool Rotterdam (penvoerder) en Hogeschool van Amsterdam, met Universiteit Utrecht als lid van de stuurgroep. Daarnaast zijn diverse creatieve bureaus en maatschappelijke organisaties betrokken, waaronder RauwCC, Say Hai, Virtually Human, Emissary of Gaia, Polarix Data, Reblika, Dentsu, DDMA, het Conversation Design Institute, Future Society Lab en vertegenwoordigers vanuit onder andere Thuiswinkel.org en Philadelphia Zorg.
Het project start in september 2026.
Door Digital Humans krijgt AI een gezicht, met alle gevolgen van dien. Met dit onderzoek dragen wij eraan bij dat Digital Humans op een verantwoorde manier worden ontworpen én dat we beter inzicht krijgen in hun maatschappelijke en economische waarde
Hogeschool Rotterdam
Afbeeldingen Digital Humans
Foto 1; Tilly Talbot, www.dezeen.com
Foto 2; Esther Olofsson, Instagram Influencer, GenerativeAI by @RAUWcc
Foto 3; Fedha, virtual news presenter, Kuwait News