De lectorale rede werd geopend door Ostara de Jager-Bes, directeur van het Instituut voor Sociale Opleidingen, en door Lily Monori van Dijken, ervaringsdeskundige in de pleegzorg. Zij spraken ieder vanuit een eigen perspectief. Beiden benadrukten dat ervaringen van kinderen en jongeren het uitgangspunt moeten zijn voor onderzoek, beleid en praktijk.
"Wat ik – en ik denk ieder pleegkind – eigenlijk wil, is gewoon kind zijn. Zonder label. Zonder stempel. Gewoon gezien worden als wie je bent, niet als wat je situatie van je maakt."
Auteur, ambassadeur pleegzorg, ervaringsdeskundige
Niet over, maar mét kinderen
Tijdens haar lectorale rede schetste Clementine Degener hoe kinderen en jongeren met pleegzorgervaring zich vaak niet betrokken voelen. “Ook als volwassenen zeggen dat ze willen luisteren, gebeurt dat in de praktijk vaak niet,” vertelt een jongere uit het jongerenteam van het lectoraat. Volgens Clementine Degener hangen thema’s als identiteit, loyaliteit en gehechtheid samen met het kunnen laten horen van je stem. Om te weten wat je wilt zeggen, moet je ook ruimte krijgen om te ontdekken wie je bent en waar je bij hoort.
Uit (inter)nationaal onderzoek blijkt dat kinderen in de pleegzorg zich onvoldoende gehoord voelen bij beslissingen die hen direct raken. Dat geldt voor de rechtszaal, binnen pleegzorgorganisaties én in het dagelijks leven in pleeggezinnen. Volgens Degener staat dit haaks op artikel 12 van het Internationaal Verdrag over de Rechten van het Kind. Daarin is het recht van kinderen om hun mening te uiten vastgelegd.
"Luisteren is meer dan een gesprek voeren. Het vraagt om een context waarin kinderen zich veilig voelen, serieus worden genomen en daadwerkelijk invloed ervaren. Niet praten óver kinderen, maar mét en dóór hen."
Lector, Stem van kinderen in de Pleegzorg
Officiële installatie
Tijdens de bijeenkomst werd Clementine Degener officieel geïnstalleerd als lector door Hanneke Reuling (lid College van Bestuur van Hogeschool Rotterdam). Reuling benadrukte in haar woorden het maatschappelijke en morele belang van het lectoraat. “In jouw lectorale rede maak je zichtbaar hoe essentieel het is om kinderen niet alleen te horen, maar hun stem ook daadwerkelijk een plek te geven in besluitvorming en praktijk. Met jouw bevlogenheid en plannen wordt de stem van kinderen hoorbaar op plekken waar die nu nog te zacht klinkt.''
Meerdere stemmen, meerdere werkelijkheden
Voorafgaand aan de lectorale rede waren er verschillende workshops over het thema ‘luisteren naar kinderen in de pleegzorg’. Arjen van Klink (interim-directeur Kenniscentrum Talentontwikkeling) sloot de bijeenkomst af. ''In het lectoraat komt ervaringskennis eindelijk op gelijke hoogte met wetenschappelijke kennis. De verbinding die je legt tussen kennisontwikkeling en sociale impact is indrukwekkend.''
Urgent en noodzakelijk
Met haar lectoraat wil Clementine zich blijvend inzetten voor een pleegzorgpraktijk waarin kinderen niet langer onzichtbaar zijn. Ze wil dat zij zich gezien, erkend en serieus genomen voelen. Ook streeft zij naar een praktijk waarin kinderen een centrale plek innemen in hun eigen leven. Recente inspectierapporten bevestigen wat veel kinderen al langer ervaren: structureel gehoord worden, is nog steeds geen vanzelfsprekendheid. “Kinderen vertellen hun verhaal vaak wel,” zegt Clementine. “Maar de echte vraag is of wij als volwassenen bereid zijn om stil te staan, echt te luisteren en vervolgens ook iets met die verhalen te doen.”
Onderzoek mét de praktijk
Het lectoraat Stem van Kinderen in de Pleegzorg is verbonden aan Kenniscentrum Talentontwikkeling van Hogeschool Rotterdam en het Nederlands Jeugdinstituut. Samen met kinderen, (pleeg)ouders en professionals werken deze partijen aan onderzoek dat direct aansluit op de praktijk.
Het onderzoeksprogramma bestaat uit vier samenhangende lijnen. Een daarvan richt zich op de stem van kinderen in het dagelijks leven. Andere lijnen onderzoeken participatie binnen pleegzorgorganisaties en de opbouw van een duurzame learning community. Clementine: “We zoeken geen snelle oplossingen. We bouwen aan een omgeving waarin kinderen hun verhaal kunnen ontwikkelen én waarin professionals handelingsperspectief krijgen.”
Een impressie van de dag
