De Europese AI-verordening (AI Act) stelt strenge eisen aan AI-systemen, bijvoorbeeld als het gaat om transparantie, risicobeoordeling en menselijk toezicht. Voor organisaties betekent dit dat AI-toepassingen niet alleen technisch, maar ook juridisch en ethisch verantwoord moeten zijn. De ethische en sociale kant van AI komen dan ook ruimschoots aan bod in de benadering van de master aan Hogeschool Rotterdam. Grondleggers Peter Troxler (lector Future of Working, Creating010 en Business Innovation) en Inge Ploum (hogeschooldocent, CMI) vertellen er meer over. Zij werken samen met het ontwikkelteam toe naar de start van de master.
Van technologie naar betekenisvolle toepassing
Volgens Inge is de master ontstaan uit de groeiende impact van AI op werk en organisaties. “Artificial intelligence is een zeer invloedrijke technologie. De ontwikkelingen gaan zo snel, dat het voor organisaties lastig is om bij te blijven. De vraag is niet óf je iets met AI moet doen, maar hóe je dat op een duurzame en menswaardige manier doet.”
Internationaal onderzoek laat zien dat slechts een klein deel van de AI-pilots in organisaties daadwerkelijk waarde oplevert. Volgens het ontwikkelteam komt dat vaak doordat AI wordt benaderd als een technische oplossing of doel op zich, los van de bredere context. “Veel AI-pilots blijven steken. Vaak ontbreekt er iemand die vanuit de business denkt, de juiste vragen stelt en oog heeft voor de gevolgen voor mensen” aldus Peter.
De master AI-Translator is juist bedoeld om die kloof tussen techniek en praktijk te overbruggen. Studenten leren hoe zij AI verantwoord kunnen inzetten binnen organisaties. Denk aan privacy, het omgaan met opgeslagen data en het inzetten van digital humans (bijvoorbeeld AI avatars of virtuele assistenten). AI-translators kunnen de vertaalslag maken tussen technologische mogelijkheden en maatschappelijke impact. Deze professionals nemen verantwoordelijkheid in AI-transformaties en zorgen voor samenhang en een gedeelde visie. “Je wilt deze expertise eigenlijk in huis hebben, in plaats van afhankelijk te zijn van tijdelijke consultants,” stelt Peter.
Discipline-overstijgend en praktijkgericht
De master bevindt zich op het snijvlak van business en data/ICT en onderscheidt zich vooral door de manier van werken. Aan de hand van praktijkcasussen leren studenten hoe je een technologisch vraagstuk omzet in een oplossing die past bij de organisatie. “De kracht zit in het doen,” legt Peter uit. “We werken interdisciplinair, met teams die bestaan uit verschillende expertises. Net als in de praktijk. Dat is de kernkwaliteit van het hbo: samen met organisaties aan realistische vraagstukken werken en daar direct impact mee maken.”
De opleiding richt zich op werkenden uit uiteenlopende sectoren, zoals overheid, zorg, onderwijs en bedrijfsleven. Een voorwaarde is dat studenten al werken in een context waarin AI een rol speelt. “Je moet echt interventies kunnen doen in je eigen organisatie,” aldus Inge. Daarbij geeft ze een voorbeeld: “In de zorg kijken we naar hoe en óf AI-gerelateerde toepassingen ontworpen kunnen worden bij het opstellen van behandelplannen. Maar we onderzoeken ook: wat betekent zo’n toepassing voor de patiënt, voor de professional, voor de organisatie? Studenten leren AI te beoordelen binnen het bredere geheel waarin het moet functioneren.”
Het Rotterdamse profiel: sociale sensitiviteit
AI-Translator is ontwikkeld binnen een landelijk samenwerkingsverband van hogescholen. De landelijke samenwerking was intensief, maar ook waardevol. “Het was geen wedstrijdje ‘wie heeft de beste master’,” vertelt Peter. “We hebben echt samengebouwd aan één profiel. Dat kost tijd, maar levert een sterk netwerk op dat ook in de toekomst wil blijven samenwerken.”
Hoewel er een gezamenlijk opleidingsprofiel ligt, geeft elke hogeschool een eigen kleur aan de master. Voor Hogeschool Rotterdam ligt de nadruk op ontwerpgericht onderzoek en sociale sensitiviteit. Als bruggenbouwer krijg je te maken met verschillende disciplines en stakeholders. Zo kun je aan tafel zitten met de privacydeskundige van een bedrijf, maar ook met een HRM-adviseur of juist iemand van de werkvloer. Of je voert juist een gesprek met klanten of patiënten voor wie jouw organisatie werkt. De AI-Translator gaat bewust en respectvol om met de verschillen tussen mensen, expertises of organisaties en stimuleert het gesprek.
Drie beroepsrollen
Die sociale sensitiviteit is onlosmakelijk verbonden met ontwerpgericht onderzoek. Studenten leren al doende hoe AI-oplossingen complexe systemen beïnvloeden. Juist in een veld dat zo snel verandert, is een onderzoekende en kritisch-reflectieve houding heel belangrijk. Peter vertelt: “Onze ontwerpgerichte aanpak betekent dat we iteratief en creatief werken, steeds in dialoog met de mensen om wie het gaat.”
Tijdens de master maken studenten kennis met drie samenhangende beroepsrollen:
- Strateeg: het ontwerpen van een visie en strategie op AI binnen organisaties
- Adviseur: het adviseren over verantwoorde en effectieve AI-toepassingen
- Veranderaar: het begeleiden en borgen van verandering in de praktijk
Verbonden met onderzoek, de praktijk en onze strategische agenda
Bij de master zijn meerdere lectoraten betrokken, waaronder Artificial Intelligence & Society (Maaike Harbers) en Future of Working (Peter Troxler). Lectoren en docenten spelen een actieve rol in learning communities, waarin studenten, onderzoekers en werkveldpartners samenkomen.
“Vanaf dag één hebben we gewerkt aan een hechte onderzoek-onderwijscommunity,” aldus Inge. “Lectoren blijven betrokken als onderzoeksexperts en zorgen voor verbinding met het werkveld en internationale ontwikkelingen.” Ook het werkveld denkt actief mee via een werkveldcommissie. Zij adviseren over beroepsproducten, het niveau van de opdrachten en zijn probleemeigenaar van casussen. Zo borgen we dat het onderwijs relevant is én blijft voor de praktijk.
De master AI-Translator sluit naadloos aan bij de maatschappelijke opgaven Slimme & sociale stad en Toekomstbestendige economie uit de strategische agenda. Studenten leveren uiteindelijk een bijdrage aan verantwoorde digitale transformaties. Daarnaast past de opleiding goed bij de ambitie over Leven Lang Ontwikkelen. Hierin ontwikkelt Hogeschool Rotterdam aanbod om werkende volwassenen om- en bij te scholen. Zo spelen we in op tekortsectoren, de veranderende arbeidsmarkt en wat de samenleving nodig heeft. Organisaties kunnen medewerkers bijvoorbeeld laten deelnemen aan de masteropleiding AI-Translator. Dat kan individueel of zelfs in groepen.
Op weg naar de start
In september 2026 verwelkomt AI-Translator haar eerste lichting studenten. Achter de schermen werken collega’s hard aan de verdere inrichting. “Het ontwikkelen van deze master was complex en soms zoeken,” blikt het team terug. “Maar we zijn enorm trots op wat er nu staat. Dit is precies het type opleiding dat past bij het hbo én bij de maatschappelijke vragen van deze tijd.”
Binnenkort volgt meer informatie over AI-Translator op HR.nl.