Autonome schepen zijn schepen die (gedeeltelijk) zelfstandig varen. In de ontwikkeling van autonome scheepvaart ligt de nadruk op de technologische innovaties op het schip. Tegelijkertijd vraagt de introductie ervan om ingrijpende aanpassingen in processen, organisatie, regelgeving en samenwerking binnen havens.
RAAK PRO-subsidies zijn bedoeld voor grootschalige, impactvolle onderzoeksprojecten door hogescholen die samenwerken met het beroepenveld. De subsidie bevestigt de kwaliteit en relevantie van dit praktijkgerichte onderzoek.
De maatschappelijke noodzaak voor dit onderzoek is groot: het aantal zeevarenden daalt, terwijl de maritieme sector blijft groeien. STARSHIP onderzoekt hoe schepen met minder bemanning veilig en effectief in de haven kunnen blijven opereren. Dit vraagt grote aanpassingen op het gebied van processen, organisatie, communicatie én vaardigheden in de sector.
Autonoom varen in de haven van de toekomst
Het STARSHIP-project richt zich op het ontwerp van betrouwbare, veilige en efficiënte processen en systemen die bedrijven en professionals in staat stellen autonome schepen goed in te passen in het havenecosysteem. Daarbij onderzoekt het project onder welke voorwaarden autonome schepen veilig kunnen varen, navigeren en aanleggen binnen bestaande en toekomstige havenstructuren.
Tekst gaat verder onder afbeelding
Dit beeld laat een seashuttle zien, afkomstig van het project Hydrogen-Powered SeaShuttles - Samskip. Het schip is nog in aanbouw en nog niet operationeel. Autonoom varen zal waarschijnlijk op deze schepen worden getest.
Het onderzoek wordt uitgevoerd aan de hand van drie ontwerpuitdagingen:
- Automatisering, bemanningsvermindering en nieuwe taakverdeling aan boord
- Afstemming tussen autonome schepen en logistieke processen in de haven
- De veilige begeleiding van autonome schepen door de vaarwegbeheerder en het loodswezen bij binnenkomst in de haven.
Binnen elk onderdeel wordt in nauwe samenwerking met betrokken partijen gewerkt aan praktisch toepasbare oplossingen. De short sea‑route tussen Rotterdam en Oslo – waar in 2027 de eerste autonome schepen worden verwacht – dient hierbij als praktijkvoorbeeld.
Hogeschool Rotterdam als kennisknooppunt in maritieme sector
Hogeschool Rotterdam biedt met praktijkgericht onderzoek en hbo- en masteropleidingen kennis en expertise aan de maritieme en logistieke sector en professionals in de regio Rotterdam. Met dit onderzoek verbindt Hogeschool Rotterdam haar onderwijs, onderzoek en werkveld om proactief te anticiperen op technologische én maatschappelijke veranderingen, zoals de arbeidsmarktkrapte in de sector.
Marleen Goumans, directeur CoE HRTech: “De SIA RAAK PRO-subsidie bevestigt de kwaliteit en de interdisciplinaire aanpak van ons consortium. We bundelen de krachten van hogescholen, universiteiten en het bedrijfsleven uit Nederland en Noorwegen. Bovendien betrekken we studenten van Hogeschool Rotterdam – de logistiek managers, IT-specialisten en maritieme technici van morgen – actief bij de kennisontwikkeling en de implementatie in het werkveld.”
Concrete resultaten voor haven en praktijk
De resultaten van het project omvatten onder meer:
- Een model voor taaktoewijzing op zero-emissieschepen en bemanningsomvang bij toenemende automatisering
- Een procesontwerp én businessmodel voor de logistieke afhandeling van autonome schepen in havens
- Duidelijke richtlijnen voor communicatie tussen autonome schepen, havenautoriteiten en andere partijen binnen het havenecosysteem
Sterke partnerships in het STARSHIP-consortium
Het STARSHIP-project (Stakeholders, Together Aiming for Remotely-operated Ships Handled In Ports) is een internationaal samenwerkingsverband gericht op het ontwerpen van veilige en efficiënte havenprocessen voor autonome, emissievrije schepen. Het consortium bestaat uit hogescholen, universiteiten en industriële partners uit Nederland en Noorwegen. Hogeschool Rotterdam (via het Centre of Expertise HRTech) is initiatiefnemer en penvoerder.