Taal is de sleutel tot de wereld. Voor een gezonde taalontwikkeling heeft een kind een taalrijke omgeving nodig, waar het met interacties gestimuleerd wordt te communiceren en taal te gebruiken. Het helpt kinderen als ze in de kinderopvang en op school kunnen voortbouwen op de kennis en taal die ze van thuis meenemen. Pedagogisch professionals en leerkrachten kunnen de taalontwikkeling een belangrijke impuls geven door de samenwerking met ouders aan te gaan, op school en in de thuisomgeving, blijkt uit de voorbeelden die het onderzoek opleverde.
Dogan is zeven jaar. Zijn leerkracht Iris heeft de verwijzing naar het speciaal onderwijs klaarliggen, want het lukt Dogan niet om te praten in de groep. Met de overgang naar groep 3 is dat nu echt een probleem. Ze maakt zich zorgen. Tijdens een huisbezoek bij Dogan thuis krijgt zij echter een nieuw perspectief. Het blijkt dat Dogan graag gamet met zijn vader en praat. Met Nederlandse, Engelse en Turkse woorden vertelt hij hoe het spel werkt. “Als ik eerder op huisbezoek was gegaan, had ik dit geweten “, verzucht ze vertwijfeld.
Verbinden met de thuisomgeving
De aanpak Thuis in Taal legt de basis voor de samenwerking met ouders. Op de groep in de kinderopvang of op de basisschool kun je als pedagogisch professional werken aan de relatie met ouders en hen versterken in hun rol als taalontwikkelaar. Toch merken we dat dit niet altijd genoeg is en er soms meer nodig is om de taalontwikkeling van kinderen te ondersteunen. Gewoonweg omdat er maar beperkt tijd is op de groep en er meer nodig is om echt met thuis te kunnen verbinden. Daarom hebben we vanuit het lectoraat Samenwerken aan een taalrijke omgeving voor jonge kinderen onderzoek gedaan naar de mogelijkheden in de thuissituatie en ontwikkelden we handvatten om aanvullend op de aanpak op school ook thuis aan de slag te kunnen gaan.
“Taal begint thuis en samen maken we het verschil.”
Wethouder Onderwijs, gemeente Rotterdam
Groeiende interactie
Het onderzoek kreeg de toepasselijke naam Maatwerk[1]. Het uitgangspunt is te onderzoeken welke kennis en taalervaringen kinderen thuis gebruiken, om hierop aan te kunnen sluiten en hen te stimuleren juist die taal en ervaringen in te zetten in gesprekken. Zo kan meer verbinding gelegd worden tussen thuis en de groep. Het onderzoek richtte zich met name op kinderen die minder gewend waren taal te gebruiken op de groep en die ervaringen misten die scholen veronderstellen. Dat maatwerk loont bleek te kloppen: tijdens het onderzoek groeide de interactie tussen ouders en kinderen en nam de taalproductie van kinderen toe.
In en met de praktijk
Bijzonder is dat het onderzoek plaatsvond in en met de praktijk in Rotterdam. Partners als Peuter & Co van Groot Rotterdam en scholen van de besturen BOOR, PCBO en RVKO waren onmisbaar, evenals de gemeente Rotterdam die dit onderzoek en de uitvoering steeds steunden. Actief Ouderschap regisseerde de aanpak in de praktijk en speelde een centrale rol bij de uitvoering.
Handleiding en logboek
De belangrijkste inzichten uit het onderzoek zijn gebundeld in een handleiding en een logboek die nu online beschikbaar zijn voor professionals in de kinderopvang en op de scholen die willen verbinden met kinderen en ouders thuis en die maatwerk willen bieden.
Wil je meer weten over deze nieuwe thuisaanpak? Tijdens het webinar op 24 april bespreken we deze samen met een aantal professionals. Of beluister de podcasts, die gemaakt werden door leerkracht Jaimy Ottevanger.
[1] Dit onderzoek is uitgevoerd met subsidie van SIA en gemeente Rotterdam.