Menu Zoeken English

Auteursrecht Informatiepunt

Uitleg over recht en regelgeving

Vrijwel iedereen krijgt te maken met auteursrecht: bij (her)gebruik van lesmateriaal, presentaties, publicaties, of het schrijven van een essay. Lees hier waar je rekening mee moet houden.

Toon:

Informatie over auteursrecht bij het samenstellen van readers, vertonen van audio en video, het gebruik van de ELO, Open Content en verwijzen.

Readers

Wat je moet weten bij het samenstellen

De Readerovereenkomst

Stichting UvO

Hogeschool Rotterdam heeft een readerovereenkomst met Stichting UvO. Hierin is afgesproken dat docenten korte overnames van tekst of beeld in readers mogen opnemen, zonder dat hier toestemming voor gevraagd moet worden. Hierbij moet je natuurlijk wel rekening houden met de regels. Lees de regels voor korte en langere overnames op deze pagina of gebruik het Stroomschema Auteursrechtencheck Onderwijsmateriaal.

Korte overnames

Regels voor korte overnames

Wil je als docent tekst of afbeeldingen opnemen in een reader of op de digitale leeromgeving dan gelden daar regels voor. Korte overnames van auteursrechtelijk beschermd materiaal ter ondersteuning van het onderwijs zijn afgekocht. Waar zo'n korte overname aan moet voldoen lees je hier.  

  1. Niet-literair boek: maximaal 10.000 woorden overnemen, maar niet meer dan 1/3 van het boek.
  2. Tijdschrift, dagblad: maximaal 8000 woorden, maar niet meer dan 1/3 van de aflevering.
  3. Literair geschrift: maximaal 2500 woorden proza, of maximaal 100 regels poëzie, maar niet meer dan 1/10 van het gehele werk.
  4. Afbeeldingen (grafieken, tabellen, schema's, foto’s en illustraties) tellen voor 200 woorden. Neem maximaal 25 afbeeldingen uit een bron over en niet meer dan 5 van dezelfde maker (bv. fotograaf of illustrator)
  5. Door een uitgever gebundelde en bewerkte wetteksten (inclusief annotatie): maximaal 1 hele uitspraak overnemen, maar niet meer dan 1/3 van het gehele werk. Uitzondering:  er mag ongelimiteerd overgenomen worden uit rechterlijke uitspraken, (niet geredigeerde) wetteksten, verordeningen, de Staatscourant, het Staatsblad en het Tractatenblad. Voor andere overheidspublicaties geldt dat overname toegestaan is, tenzij op het werk vermeld is dat auteursrecht is voorbehouden.
  6. Linken mag altijd. Linken naar auteursrechtelijk beschermd materiaal (artikelen, boeken, hoofdstukken, video’s, etc.) op het internet of in de Mediatheek collectie mag altijd, mits deze rechtmatig openbaar zijn gemaakt. Gebruik, zo mogelijk, een permalink of DOI.
  7. Geen bundeling, maar liever één korte overname per bestand. Bundel je meerdere overnames in één bestand of (digitale) reader, dan moet hiervan een bewijsexemplaar geupload worden naar het Webportal van Stichting UvO.

    Let op: Om te bepalen of een overname kort is, worden alle woorden meegeteld. Iedere grafiek of afbeelding afzonderlijk wordt als 200 woorden meegeteld. 

Woordenteller 
Controleren hoeveel woorden een overname heeft kan met de Woordenteller van Stichting UVO. Hiermee kun je woorden tellen van PFD's tot maximaal 150 pagina's. De woordenteller telt géén afbeeldingen, tabellen en grafieken mee. Tel deze er zelf bij op (200 woorden per afbeelding). 

Lange overnames

Langere overnames

Wil je meer tekst of beeld overnemen dan onder 'korte overnames' is toegestaan, dan zijn hiervoor een aantal mogelijkheden. 

1. Linken

Linken naar rechtmatig openbaar gemaakt materiaal is toegestaan, makkelijk en gratis. 

  1. Bekijk of de publicatie elders op het internet rechtmatig toegankelijk is en gebruik de link.
  2. Onderzoek of de publicatie beschikbaar is in de digitale collectie van de Mediatheek en link vervolgens hiernaar. Let er wel op dat je een link aanmaakt die niet verloopt en ook buiten de hogeschool campus werkt. START bijvoorbeeld toont bij alle zoekresultaten een link-knop die je hiervoor kunt gebruiken. Veel databanken bieden ook een soortgelijke functionaliteit voor permanente links. Neem bij twijfel contact op met de mediatheek!

2. Toestemming vragen

Wil je een langere overname opnemen in een reader of op de digitale leeromgeving, vraag hiervoor dan toestemming aan. Stichting UvO verzorgt de collectieve administratie van auteursrechten in het hoger onderwijs. Toestemming kan aangevraagd worden via de UvO WebportalTarieven voor lange overnames zijn te vinden op de website van UvO.  Neem contact op met het bedrijfsbureau van je instituut over toegang tot de webportal. 
Let op: De gebruikstermijn van een lange overname geldt alléén voor het collegejaar en studentenaantal waarvoor deze is aangemeld. Wil je een overname na deze termijn blijven gebruiken, dien dan opnieuw een aanvraag in via de UvO Webportal. 

Toestemming rechtstreeks van auteursrechthebbende(n)
Heb je voor een langere overname toestemming van de auteursrechthebbende? Neem hiervan schriftelijk bewijs op bij de overname. Ben je zelf auteur van een publicatie? Of overname in een ELO of reader is toegestaan, hangt af van de overeenkomst die is afgesloten met de uitgever. Heeft materiaal een Creative Commons licentie, dan heeft de maker hiermee toestemming voor verspreiding gegeven. Je mag materiaal met zo'n licentie in z'n geheel delen, vermeld wel de bron en onder welke licentie het werk valt. 

3. Studie Bijdehand

Bied je langere overnames aan als (digitale) reader via Studie Bijdehand, dan wordt de afdracht voor auteursrecht via hen geregeld. Meer informatie hierover vind je op de website van Studie Bijdehand. 

Bronvermelding verplicht!

Voorkom plagiaat

Bij zowel korte als lange overnames is bronvermelding in een (digitale) reader verplicht. Het gebruiken van een verwijsstijl zoals APA heeft de voorkeur maar is in dit geval niet vereist. Bronvermelding bestaat voor een boek minimaal uit; titel, auteur en uitgever. Vermeld bij overname uit een dagblad of tijdschrift jaargang en afleveringsnummer. Noteer bij digitale bronnen ook de URL.

Let op bronvermelding in presentaties!
Bronvermelding in presentaties (Powerpoint, Prezi) op de elektronische leeromgeving is ook verplicht. Vermeld de bron van overgenomen afbeeldingen. Dit kan direct bij de afbeelding, of gebundeld op een aparte slide. Noteer minimaal naam maker, titel, uitgever. Vermeld bij digitale bronnen ook de URL. 

Voorbeeld bronvermelding in presentatie: 

  • Bron: Tom Fischer en Mark Julsing, 2014, Onderzoek doen! (p. 18), Groningen: Noordhoff. 
  • Bron: CBS, Eurostat, 2020, Jonge ouderen in Nederland relatief rijk en actief. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2020/02/jonge-ouderen-in-nederland-relatief-rijk-en-actief

Meer informatie

Film & audio

Regels voor gebruik van audiovisueel materiaal

Je mag een complete film, audiowerk of documentaire gratis en zonder toestemming vertonen of afspelen mits aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

  • Afspelen heeft een educatief doel en is onderdeel van het onderwijsprogramma.
  • Afspelen moet binnen de muren van de onderwijsinstelling plaatsvinden.
  • Afspelen vindt plaats in het kader van onderwijs zonder winstoogmerk.
  • Een video of geluidsfragment van internet mag niet gedownload worden en vervolgens afgespeeld. Je mag het wel rechtstreeks streamen.

Als je een film of documentaire buiten de muren van de onderwijsinstelling wilt vertonen, bijvoorbeeld in het kader van een seminar of conferentie moet je daar toestemming voor vragen.

  • Als het een speelfilm betreft kun je dat vaak regelen via https://www.filmservice.nl/
  • Als het gaat om een video op Youtube : kijk eerst of de maker / organisatie de video zelf op Youtube heeft gezet en vraag vervolgens toestemming aan de maker / organisatie. Als dat niet het geval is (en de video er misschien wel illegaal of zonder toestemming op staat) moet je de oorspronkelijke maker zien te achterhalen en die vervolgens om toestemming vragen.
  • Als het gaat om een film / serie op Netflix : voor films / series van andere partijen die op Netflix worden vertoond kun je een licentie afsluiten via https://www.filmservice.nl/
    Als het gaat om een film of serie van Netflix zelf moet je toestemming vragen bij Netflix voor een publieke vertoning.

Elektronische leeromgeving

Richtlijnen voor het delen van materiaal

Readers

Readerovereenkomst

De readerregeling is ook van toepassing op de digitale leeromgeving(en) van Hogeschool Rotterdam. De regels voor het samenstellen van een reader zijn vind je hierboven. Readers die aan de voorwaarden voldoen mogen op de ELO  geplaatst worden.

Audiovisueel materiaal

Regels voor het plaatsen van beeld of geluid op de Elektronische Leeromgeving

  • Gebruik bij voorkeur Open Access materiaal met een CC-licentie. Hiervoor gelden soepelere regels dan binnen het traditionele auteursrecht. Meer informatie hierover vind je onder het onderwerp Open Content.
  • Linken of embedden mag als het materiaal rechtmatig (dus met toestemming van de maker) openbaar is gemaakt.
  • Een kopie van een video uploaden naar de elektronische leeromgeving is alleen toegestaan met toestemming van de auteursrechthebbende(n).
  • Docenten mogen voor onderwijsdoeleinden gebruik maken van de readerregeling. Deze geldt ook voor overname van afbeeldingen en teksten in presentaties. De regels hiervoor vind je onder ‘Readers’.
  • Zoals je tekst mag citeren is het ook toegestaan om beeld en geluid als citaat te gebruiken. Houd je hierbij aan de volgende regels :
    • Het citaat dient ter ondersteuning van de inhoud, dus niet alleen als versiering of het opleuken. 
    • Gebruik van video of audio niet méér dan nodig is om je verhaal te onderbouwen. In de praktijk komt dit neer op korte fragmenten.
    • Afbeeldingen mag je in hun geheel ‘citeren’.
    • Citeer alleen uit werk dat rechtmatig (dus met toestemming van de maker) openbaar is gemaakt.
    • Breng geen wijzigingen aan in het geciteerde beeld of fragment.
  • Zorg altijd voor een correcte bronvermelding. Vermeld van gebruikte afbeeldingen naam van de maker en vindplaats. Vermeld voor afbeeldingen van internet eveneens de raadpleegdatum. Deze bronvermelding mag bij een afbeelding, als voetnoot, in het opmerkingenveld van een presentatie of gebundeld als bronvermelding. Je kunt eventueel toevoegen; “Deze presentatie bevat geen auteursrechtelijk beschermd materiaal tenzij anders vermeld”.    

Let op: Voldoe je niet aan bovenstaande regels dan moet een billijke vergoeding worden betaald aan de auteursrechthebbenden van het werk dat je wilt delen. Is er (schriftelijke) toestemming van de auteursrechthebbenden, neem deze dan op bij het overgenomen materiaal in de ELO.

Weblectures & screencasts

Aandachtspunten bij het delen van zelfgemaakte weblectures of screencasts

  • Gebruik je filmfragmenten, afbeeldingen of muziek van derden? Houd rekening met de regels beschreven onder Film & audio.
  • Zorg voor bronvermelding van de gebruikte werken, vermeld wanneer er toestemming is van de rechthebbende(n).
  • Houd rekening met portretrecht en privacy. Voor vragen over privacy en de AVG kun je terecht bij het Privacyinformatiepunt van Hogeschool Rotterdam.

Let op: Wil je je weblectures of screencasts ook buiten de eigen instelling zichtbaar maken, dan geldt hiervoor het reguliere auteursrecht.

Meer informatie

Open Content

Meer vrijheid om te delen, downloaden en (her)gebruiken

Creative Commons en Open Access

Creative Commons licenties

Kunstenaars, schrijvers, wetenschappers en alle andere makers kunnen er voor kiezen om hun werk Open Access te publiceren. Het werk krijgt hierbij een Creative Commons licentie ( ). Daardoor is het mogelijk om flexibeler om te gaan met het auteursrecht. Er zijn verschillende Creative Commons licenties waaruit de maker kan kiezen. Welke licentie gekozen is bepaalt in welke mate een werk verder verspreid mag worden, onder welke voorwaarden dit mag en of het toegestaan is om het te bewerken. Kijk dus voordat je Creative Commons materiaal (her)gebruikt onder welke licentie het valt. Lees meer uitleg over de verschillende licenties.

Meer informatie over Open Access publiceren

Publiek Domein

Materiaal waarvan het auteursrecht is vervallen

Op werken in het publieke domein (     ) rust géén auteursrecht. Het zijn werken waarop het auteursrecht is vervallen of niet van toepassing is. Je mag publiek domein werken vrij gebruiken, voor ieder doel, zonder toestemming en zonder verplichte bron- of naamsvermelding. In Europa komen werken 70 jaar na het overlijden van de maker in het publiek domein. Wanneer de maker onbekend is, of het auteursrecht van een bedrijf of instelling, dan geldt hiervoor 70 jaar na 1e publicatie. In Nederland zijn ook veel overheidspublicaties publiek domein. Dit geldt voor wetten, verordeningen en vonnissen van rechtbanken.

Open Educational Resources

Open leermiddelen

Met de komst van open access zijn er ook open leermiddelen beschikbaar gekomen. Tekst, beeld, video en volledige leermodules zijn hierbij digitaal beschikbaar en vrij te gebruiken. Wil je OER materiaal (her)gebruiken let dan op het volgende:

  • Wat zijn de voorwaarden voor (her)gebruik onder de licentie? Bijv. Naamsvermelding – niet-commercieel – gelijk delen.
  • Vermeld voor ieder item dat je hergebruikt wat de bron en licentie is waaronder het valt.
  • Heeft het materiaal als voorwaarde "gelijk delen"? In dat geval vereist de licentie dat het nieuwe afgeleide werk dat jij hiermee maakt dezelfde licentie meekrijgt als het originele materiaal.

Waar vind je Open Content?

Open Content zoeken

Er zijn verschillende stocksites, beeldbanken of archieven op internet te vinden waarin (ook) open content staat. Vaak kan je binnen zo’n website zoeken of filteren op materialen met een licentie voor hergebruik. Tips voor het vinden van Open Content:

  • CC Search : Doorzoek diverse bronnen voor open content afbeeldingen, media, video en muziek.
  • Google Afbeeldingen : Klik na het opgeven van je zoekopdracht op "Tools" en zet "Gebruiksrechten" op "Gelabeld voor hergebruik".
  • Google Geavanceerd zoeken: geeft je de optie om op gebruiksrechten te filteren.
  • LetsCC : Beeld, geluid en video.

Let op: Bekijk altijd de voorwaarden voor (her)gebruik van materiaal dat je vindt. De regels voor bronvermelding gelden ook voor Open Content in schrijfproducten van studenten (bv. scriptie). 

Meer informatie

Verwijzen

in eigen publicaties

Wanneer je onderzoek doet voor een eigen publicatie, bijvoorbeeld een artikel, boek of afstudeerscriptie, maak je gebruik van bestaande literatuur en andere informatiebronnen. Het gebruik van teksten en ideeën van anderen in een eigen publicatie is toegestaan, mits je de originele (informatie)bron vermeldt.

In het stappenplan literatuuronderzoek wordt uitgelegd hoe je dit doet.

Ga naar het stappenplan

We gebruiken cookies voor analyse en marketing om de website te verbeteren.

Wijzig cookie-instellingen