Menu Zoeken English

Constructivistisme / dynamisch cultuurbegrip

  • Cultuur is leidraad in het leven, meegegeven in de opvoeding en groepsgericht
  • Individuen zijn ontwerpers van culturele betekenissen
  • Cultuur is gebonden aan een sociale context die doorlopend verandert
  • Cultuur is heterogeen, verschillen tussen individuen en subgroepen
  • Cultuur is dynamisch en verandert met de sociale structuur in de samenleving

Tegenover de cultuurrelativistische of culturalistische benadering van cultuur staat een  constructivistische opvatting om naar cultuur te kijken. Dit is een dynamische visie op cultuur. Cultuur is inderdaad onmisbaar als leidraad om invulling te geven aan het (samen)leven. In de opvoeding wordt daarvoor een kader van betekenissen meegegeven. Maar individuen zijn en blijven de ontwerpers. In deze dynamische opvatting van cultuur gaat men ervan uit dat personen in hun dagelijks leven zelf vormgeven aan hun cultuur en er betekenis aan ontlenen.

Cultuur heeft betrekking op een context van sociaal samenleven en is daarmee weliswaar groepsgericht. Maar omdat die sociale context voortdurend verandert is cultuur niet vaststaand. Zeker in een situatie waarin sprake is van migratie is de sociale context niet meer dezelfde als die van voor de migratie. De samenleving waar men naar toe is gemigreerd is anders. Maar ook de sociale verbanden in de familie en directe leefomgeving die een rol spelen in het dagelijks leven zijn niet meer dezelfde. Dat heeft invloed op culturele patronen en betekenissen die individuen toekennen aan sociale verbanden. Iets waar bijvoorbeeld altijd een traditionele waarde aan werd toegekend wordt langzaam losgelaten en vermengt zich met andere waarden ontleend uit de ontvangende samenleving. Daarentegen kunnen traditionele patronen en betekenissen zich juist versterken als reactie op de sociale context maar dat is in zekere zin ook een verandering. Eveneens zijn culturele betekenissen in de ontvangende samenleving doorlopend aan verandering onderhevig. Sociaal-maatschappelijke structuren zijn ook dynamisch.

Daarnaast zijn migrantengroepen niet homogeen maar heterogeen. Binnen een migrantenpopulatie afkomstig uit en bepaald herkomstland zijn er verschillende subgroepen wat betreft herkomstgebied, verschillen in religie, streektaal en gewoonten. Ook kunnen personen onderling verschillen op het vlak van leeftijd, sekse, generatie, opleidingsniveau, seksuele voorkeur, genderidentiteit en mentale en fysieke capaciteiten. Dit heeft mede invloed op hoe iemand denkt, doet en (culturele) betekenis geeft aan het leven en een positie verwerft in de samenleving.

Turkse, Marokkaanse, Surinaamse e.a. of Nederlandse cultuur bestaat dus niet evenals dat islamitische of christelijke cultuur niet bestaat. Zij zijn niet vast te leggen in een soort ‘cultureel kookboek’ dat per cultuur richtlijnen biedt voor het omgaan met mensen met diverse migratieachtergronden. Cultuur is dus doorlopend in verandering, en iets dat door individuen samen ingevuld wordt. Een voorbeeld is dat in veel migrantenfamilies een belangrijke kernwaarde is dat de kinderen de zorg op zich nemen voor hun ouder wordende vader of moeder. Dit was vooral een aangelegenheid van vrouwelijke familieleden. Maar man-vrouwrollen zijn steeds minder vastomlijnd in de samenleving als geheel. Er zijn steeds vaker ook mannelijke familieleden in migrantenfamilies die de zorg op zich nemen voor hun vader of moeder. Ook neemt in migrantenfamilies de inzet van professionele zorg voor ouderen toe omdat zowel zonen als dochters werken en/of niet in de buurt wonen van hun ouders of de zorg te complex is voor de familie.

Praktijkvoorbeelden uit het Rotterdamse project ‘Oudere migranten met vergeetachtigheid of dementie en hun familie’

Cultuur is dynamisch en heterogeen : ook mannelijke familieleden zijn (spil)zorgers

Een zoon van een Turkse vader met dementie in een gevorderd stadium heeft zijn vader uit het verpleeghuis gehaald naar zijn huis waar hij woont met zijn vrouw. Hij is ontevreden over de zorg die zijn vader daar krijgt. De zoon heeft zijn baan bij de ABN AMRO bank opgezegd om volledig voor zijn vader te kunnen zorgen. Er komt geen professionele zorg voor zijn vader. Zijn vrouw, ook van Turkse afkomst, heeft een fulltime baan en zorgt voor het inkomen. Een zus en broer wonen ver weg en zijn niet intensief betrokken bij de zorg voor hun vader. Een enkele keer passen zij op hun vader als hun broer met zijn vrouw een dagje uit gaat.
(Uit een interview met een mantelzorger van een man met dementie met een Turkse achtergrond)

De (schoon)dochters en zonen in een Turkse familie verdelen de zorgtaken voor hun (schoon)vader met dementie die bij hen in de buurt woont. Een schoondochter helpt haar schoonvader op doordeweekse dagen met begeleidende ondersteuning en verschoont hem wanneer hij een ‘ongelukje’ heeft gehad. Ook is zij het aanspreekpunt voor de wijkverpleging die iedere ochtend komt. De zonen regelen de praktische zaken zoals administratie en afspraken in het ziekenhuis, maar ook helpen zij hun vader om de beurt iedere zondag met douchen, scheren en nagelverzorging.
(Uit een interview met een mantelzorger van een man met dementie met een Turkse achtergrond)

 

🍪

Welkom!
Wij maken gebruik van functionele en analytische cookies voor de werking van de website en het verbeteren van jouw gebruikerservaring. Wil je meer weten? Lees dan ook ons cookiebeleid.

Instellen