Ga direct naar de content

Pedagogiek

Welk effect heeft het curriculum op de onderwijskwaliteit?

“Ik kan nu echt zeggen dat ik alle studenten bij naam ken, ik weet wat voor persoon ze zijn. Daar heb ik zelf m’n best voor gedaan, maar de omstandigheden zijn er nu ook naar,” vertelt Karin Blom, docent bij de opleiding Pedagogiek van Hogeschool Rotterdam.

Wat werkt?

Kleinschaligheid Toetsing als integraal onderdeel van het onderwijs
Gezamenlijke verantwoordelijkheid Teamgevoel
Betrokken bedrijfsbureau Intensief contact met studenten
Onderwijskundig leiderschap Intensieve samenwerking met het werkveld
Kort-cyclisch onderwijs Docenten aanwezig stage-instelling

Sinds een paar jaar werkt de opleiding met een nieuw cyclisch curriculum. Het onderwijs is kleinschalig georganiseerd en opgebouwd in intensieve blokken van vijf weken. De docenten zijn erg te spreken over deze aanpak. ‘’Het zijn korte blokken, maar doordat je de studenten in een later stadium weer terugziet lukt het wel om een band met ze op te bouwen,’’ stelt Karin.

Die opbouw van het curriculum was voor onderwijsmanager Yvonne Aronson een vereiste voor goed onderwijs. Bij haar aantreden als onderwijsmanager heeft zij daarom direct een duidelijk stempel gedrukt. Dat ging niet helemaal vanzelf, het was aanvankelijk zoeken naar medestanders in het team. Dit begon met Leonie le Sage, bij de opleiding verantwoordelijk voor het curriculum. Leonie schetst hoe dat is gegaan. “Een paar jaar geleden bestond ons curriculum uit blokjes van twee, drie EC (European Credits, studiepunten, red.).

Wij als docenten vonden dat al die blokjes een goede  samenhang met elkaar hadden en dachten: als wij dat als docenten vinden, dan ziet de student dat ook.” Toen Yvonne het curriculum wilde veranderen, stuitte dat in eerste instantie op verzet bij het docententeam. Yvonne: ‘’Ik heb toen aan Leonie gevraagd om eens te kijken hoe de collega-opleidingen bij bijvoorbeeld InHolland, Avans en Fontys hun curriculum vormgeven. Daaruit bleek dat ons curriculum inderdaad erg versnipperd was opgebouwd en de samenhang voor studenten helemaal niet zo helder was als wij dachten.‘’ 

"Een paar jaar geleden bestond ons curriculum uit blokjes van twee, drie EC. De samenhang bleek voor studenten helemaal niet zo helder als wij dachten."

Leonie le Sage Voorzitter curriculumcommissie

Een robuust curriculum

Zo kreeg Yvonne haar team mee op het pad wat zij voor ogen had, maar daarmee was ze er nog niet. De volgende hobbel was het overtuigen van het managementteam. “Toen ik net bij de hogeschool werkte werd steeds gezegd: wat jij wil, dat kan niet. Dat is veel te intensief onderwijs, daar is geen geld voor. Toen we eenmaal rond waren met hoe we het onderwijs wilden inrichten, ben ik gaan rekenen en bleek dat het gewoon kon. We organiseren het gewoon anders. Daar schrok ik wel van, veel initiatieven halen het daardoor dus niet.”

Samen met een – zoals Yvonne het schetst – jong en fris team is de opleiding Pedagogiek er inmiddels in geslaagd een robuust curriculum neer te zetten. “We hebben in het begin veel gepuzzeld, maar na drie jaar zijn we niet alleen gewend aan het nieuwe onderwijsprogramma, maar hebben we ook een goed overzicht over het geheel. Daardoor kunnen we het ook duidelijk maken aan studenten.

Janneke van den Berg, docent en jaarcoördinator: “De nieuwe structuur geeft ruimte voor verdieping en rust in het team. In deze hogeschool gaat alles heel snel, dat is ook wat ik er zo leuk aan vind. Maar het gefragmenteerde onderwijs, zoals we dat eerst in onze opleiding deden, was erg gehaast. Als we bijvoorbeeld toetsen moesten nakijken, hadden we een marge van vier weken. We deden toen veel dingen te gehaast terwijl ander werk werd uitgesteld. Dat doen we nu bijna niet meer, we hebben meer focus. De werkdruk lijkt daardoor af te nemen en dat zorgt voor veel meer werkplezier. Dat stralen we ook uit naar studenten. Bovendien is het ziekteverzuim laag. Behalve dat dat prettig is voor alle betrokkenen, scheelt dat ook gewoon geld.”

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

In de nieuwe onderwijsstructuur toetsen de docenten zelf en wordt er geen gebruikt gemaakt van surveillanten. Dat was eerst anders. Yvonne verbaasde zich daarover. ‘’Ik loop al even mee in het onderwijs en voorheen deden docenten dat gewoon allemaal zelf. Maar in de loop van de tijd is er een hele toetsorganisatie ontstaan, bij alle hogescholen. Die haalt alle verantwoordelijkheid weg bij docenten. Terwijl ik denk, als het toetsen gewoon onderdeel is van het onderwijs, word je als docent ook meteen geconfronteerd met de resultaten van je inspanningen. Je bent immers medeverantwoordelijk voor die resultaten.” 

"In de loop van de tijd is er een hele toetsorganisatie ontstaan, bij alle hogescholen. Die haalt alle verantwoordelijkheid weg bij docenten. Bij ons toetsen de docenten zelf"

Yvonne Aronson Onderwijsmanager

De opleiding Pedagogiek is er met haar intensieve aanpak in geslaagd een relatief hoog studiesucces te realiseren (zie kader). “De uitval in het eerste jaar is aanzienlijk, maar we zien wel dat de studenten die na het eerste jaar doorgaan uiteindelijk ook binnen vijf jaar de eindstreep halen. Het verschil is dat de uitval eerder plaatsvindt,” zegt Sylke Kocken van het bedrijfsbureau. Wat daarbij opvalt is dat de mbo’er gebaat is bij intensief onderwijs en we nog niet altijd het beste halen uit de havisten en vwo’ers.

Afhaken doen deze studenten niet, maar sommigen lopen nu op hun sloffen naar het einde van de opleiding. Leonie: “We hebben de afgelopen drie jaar vergaand geïnvesteerd in binding met de student, maar minder in de inhoudelijke eisen die we aan hen stellen. Ons onderwijs is wel op niveau, maar we kunnen de studenten nog wel meer uitdagen. Wij toetsen nu bijvoorbeeld heel veel op kennis en inzichten, ons onderwijs is erg gericht op kennisverwerving en tot inzichten komen. Vwo’ers zijn daar al heel erg goed in. Als we onze toetsen meer in het teken stellen van handelen, dan dagen we die groep veel meer uit om hun kennis toe te passen.’’

In het gesprek valt op hoe goed het bedrijfsbureau bij de opleiding Pedagogiek op de hoogte is van de voortgang van studenten. Sylke: “Mijn deur staat altijd open en dat geef ik altijd aan studenten aan.” Geen aparte afdeling, maar echt in het hart van het team, zo kun je de positie van het bedrijfsbureau zien en dat wordt ook door docenten ervaren. “Het bedrijfsbureau is echt een betrokken speler. We gaan heel makkelijk even samen zitten om koffie te drinken en dingen te bespreken,” zegt Janneke.

"Het bedrijfsbureau is echt een betrokken speler. We gaan heel makkelijk even samen zitten om koffie te drinken en dingen te bespreken."

Janneke van den Berg Docent en jaarcoördinator

Werkende elementen

Het zijn lage drempels en weinig deuren die medewerkers, docenten en studenten bij de opleiding Pedagogiek ervaren, waardoor de lijntjes kort te zijn. Men is sterk verbonden en dat wordt als prettig ervaren, wat ook terug te zien is in de medewerkerstevredenheid. Leonie: “Ik ben theoretisch opgeleid, ik zag honderd studenten een paar uur per week. Nu zit ik een hele dag met een kleine groep. Ik vind dat heel prettig. Ik heb veel meer contact.” Dat directe contact met studenten is waardevol. “Je ziet de resultaten van je eigen handelen veel beter.”

Onder aanvoering van Yvonne is toegewerkt naar een samenhangend curriculum, wat houvast en duidelijkheid biedt voor zowel de student en de docent als de organisatie zelf. De docenten benadrukken dat zaken niet top-down worden opgelegd, maar dat er echt samen wordt gewerkt. Yvonne ’s leiderschap wordt gekarakteriseerd als inhoudelijk en gedreven door een visie. “We worden gezien door haar. En we werken allemaal aan hetzelfde doel,’’ beamen de docenten.

Het gevolg is een opleiding, waarin studenten en docenten elkaar kennen en elkaar durven aan te spreken op hun handelen. In een relatief grote opleiding is door de opbouw van het curriculum kleinschaligheid georganiseerd die zorgt voor verbinding. De docenten voelen zich prettig in deze organisatiestructuur. Vanuit een gezamenlijke denkfilosofie werken zij aan kwalitatief hoogwaardig onderwijs. Dat komt zelfs terug in iets praktisch als het lesrooster. Zo wordt er altijd gezorgd dat alle studenten tegelijkertijd dezelfde les krijgen in klassen die naast elkaar liggen. Dat helpt ook de docenten. “Als je even tijd over hebt, kun altijd even bij elkaar gaan buurten. Daarmee kunnen de collega’s direct het onderwijs op elkaar afstemmen of problemen tackelen.”

Deze intensivering van de samenwerking is overigens niet alleen intern gebleven. “Vroeger kwamen we één keer in de drie maanden op het stageadres van de studenten. Nu zijn we een dagdeel (vier uur) per week in de betrokken instelling aanwezig. We begeleiden dan een student, werken soms mee en geven trainingen aan medewerkers. Zo is er een nauwe relatie met een aantal instellingen in de stad. Eigenlijk leiden we niet alleen de studenten op, maar zijn we op deze manier ook betrokken bij de ontwikkeling van het beroep zelf.’’

"We zijn een dagdeel per week bij stage-instellingen aanwezig. We begeleiden dan een student, werken soms mee en geven trainingen aan medewerkers."

Yvonne Aronson Onderwijsmanager

Al deze factoren samen vormen het ‘geheim’ van het succes van de opleiding pedagogiek: een leidinggevende die richtinggevende visie weet te combineren met een persoonlijke binding met de mensen. Daardoor is er een kleinschalig en kort-cyclisch curriculum gekomen, waarbij de docenten hecht met elkaar samenwerken en een persoonlijke band met de studenten kunnen opbouwen. Dat leidt weer tot plezier in het werk, tot veel minder klachten en, belangrijk, tot het gevoel dat al je inspanningen er echt toe doen, voor de studenten én voor het werkveld.

Een essentieel onderdeel bij dit alles wordt gevormd door de korte lijn met de medewerkers van het bedrijfsbureau. Zij snappen hoe het werkt in het onderwijs. Het prettige gevolg is dat docenten daardoor ook begrip hebben voor wat nodig is om het bedrijfsbureau goed te laten draaien.

Docent Hanneke Kroonsberg vat het kernachtig samen: “Het komt er gewoon op neer dat we allemaal een hoge kwaliteit nastreven en gezamenlijk werken aan hetzelfde doel. Geen eilandjes of koninkrijkjes. Dat maakt het werken hier zo prettig.”

Opleiding in cijfers

  20142015
Keuzegids
Aantal punten op schaal van 100
58 56
Nationale Studenten Enquête
Gemeten op een vijfpuntsschaal
3,7 3,7
Medewerkersonderzoek
Percentage medewerkers dat (zeer) tevreden is met hun werk
76% 86%
Ingeschreven studenten
Aantal ingeschreven studenten, peildatum 1 september
855 823
Studiesucces
Het percentage studenten dat binnen vijf jaar na de start van een opleiding aan Hogeschool Rotterdam is afgestudeerd aan deze hogeschool (gemiddelde van de afgelopen vijf cohorten)
57%

 

We gebruiken cookies om de website te verbeteren.