Ga direct naar de content

Docent Beeldende Kunst en Vormgeving

Hoe daagt de opleiding studenten uit om hun eigen weg te kiezen?

“Wij leren onze studenten om voortdurend vragen te stellen, omdat je volgens ons nooit klaar bent met leren,” zegt Joke van Foeken, onderwijsmanager van de opleiding Docent Beeldende Kunst en Vormgeving. “Het is niet zo dat je na vier jaar je diploma krijgt en dan klaar bent. Het leren gaat je leven lang door,’’ vult docent Fred Wartna aan. De opleiding Docent Beeldende Kunst en Vormgeving leert de studenten daarom regisseur van hun eigen leerproces te zijn.

Wat werkt?

Duidelijke filosofie over leren Student als regisseur van eigen leerproces
Filosofie in alles doorvoeren Docent is creatief kritisch, stimuleert, inspireert en daagt uit
Klein team Assessments als instrument voor persoonlijke ontwikkeling
Collectieve verantwoordelijkheid Betrokkenheid en openheid naar studenten
Feedback, elkaar aanspreken Passie voor het vak en voor onderwijs

‘’Dat betekent dat wij ze een kritische en onderzoekende houding meegeven. Zo leert de student in assessments op zichzelf te reflecteren als onderwijzer én als kunstenaar.” Als voorbeeld geeft Fred een student die onlangs een presentatie gaf. “Die jongen - hij is negentien - gebruikte tijdens zijn reflectie citaten van onder meer Confucius en Johan Cruijff. En dan eindigt hij met ‘Ik heb geleerd, dank u’. Dat ga ik nu ook voor mijn eigen presentaties gebruiken. Dat vind ik mooi.”

De duidelijke filosofie over leren wordt congruent doorgevoerd in het curriculum, het werken met studenten en het samenwerken met collega’s. Kritisch zijn en vragen stellen wordt vanaf het begin bij studenten aangewakkerd. “Wij geven studenten de gelegenheid om kennis te maken met alle facetten van het onderwijs en de kunsten. We willen hun nieuwsgierigheid triggeren,’’ zegt Fred. “Zo vragen we alle studenten om één van hun stages buiten het onderwijs te lopen, bijvoorbeeld bij de SKVR (Stichting Kunstzinnige Vorming Rotterdam, kunsteducatie, red.) of in de gehandicaptenzorg. Daar krijgen ze kleine opdrachten die er voor zorgen dat ze ook andere werkomgevingen leren kennen.”

“Wij leren onze studenten om voortdurend vragen te stellen, omdat je volgens ons nooit klaar bent met leren,”

Joke van Foeken, Onderwijsmanager

Creatief kritische professionals

In het onderwijs van de opleiding Docent Beeldende Kunst en Vormgeving staan de zogeheten competentieassessments centraal. “Wij kijken in die assessments naar de ontwikkeling van het artistiek vermogen van een student, naar diens pedagogisch en didactisch vermogen en we dagen ze uit om kritisch en nieuwsgierig te zijn,” zegt docent Jojanneke Gijsen. “Daarom vinden wij reflectie zo belangrijk. We zetten de student dan eigenlijk even stil, zodat ze kunnen terugblikken en vooruitkijken. We willen dat de studenten zich afvragen wie ze willen zijn als docent binnen de beeldende kunst en vormgeving. Daar besteden we veel aandacht aan. Het is daarom ook heel waardevol dat wij onderdeel uitmaken van Willem de Kooning Academie.”


De opleiding geeft studenten de gelegenheid om kennis te maken met alle facetten van onderwijs en kunsten. De docenten willen hun nieuwsgierigheid triggeren.

Aan de Willem de Kooning maken de studenten kennis met de verschillende richtingen in de beeldende kunst en vormgeving. “We hebben vanaf jaar één keuzeonderwijs en dat krijgt in de loop van de opleiding een steeds prominentere plek,” vertelt Fred. “We sturen studenten dan de academie in en laten ze een kwartaal lang een project doen rond een bepaald thema, duurzaamheid bijvoorbeeld. Dan werken ze samen met studenten productdesign, mode en interieurdesign, die benaderen duurzaamheid ieder op een eigen manier. Juist die verschillende invalshoeken maken het leereffect groter.”

De studenten krijgen veel ruimte om zelf invulling te geven aan het opleidingstraject. Creativiteit is in een kunstopleiding immers een groot goed. “We willen bij studenten stimuleren dat ze ergens een eigen draai aan geven,” zegt Jojanneke. “Er zijn natuurlijk bepaalde formats, ze moeten bijvoorbeeld gewoon een portfolio inleveren. Maar we geven ze wel de ruimte om daar zelf invulling aan te geven. Creatief kritisch zijn, dat zijn we als docent zelf ook.”

“Wij geven studenten de gelegenheid om kennis te maken met alle facetten van het onderwijs en de kunsten. We willen hun nieuwsgierigheid triggeren,’’

Fred Wartna, Docent

Student en docent leren samen

De filosofie van de opleiding Docent Beeldende Kunst en Vormgeving wordt door iedereen binnen de opleiding omarmd. ‘’We stemmen voortdurend met elkaar af en we staan altijd klaar om vragen van studenten te beantwoorden,’’ zegt Jojanneke aan. ‘’De deuren van onze docenten staan altijd open.’’

Een belangrijke voorwaarde is dat er wordt gewerkt in een betrekkelijk klein team, op een toegankelijke en zichtbare plek in de Willem de Kooning Academie. De docenten zitten in kamers rondom het onderwijsplein waar de studenten werken of studeren. De docenten en studenten staan in de filosofie van de opleiding dan ook nadrukkelijk naast elkaar. ‘’Er is sprake van een gelijkwaardige relatie,’’ benadrukt ook Jojanneke. “Ik leer tijdens de opleiding denk ik evenveel van studenten als zij van mij. Het is echt een wisselwerking.”

De studenten werken in projecten samen met studenten van andere (kunst)opleidingen. Het werken vanuit verschillende invalshoeken maakt het leereffect groter.

‘’We stemmen voortdurend met elkaar af en we staan altijd klaar om vragen van studenten te beantwoorden,’’

Jojanneke Gijsen, Docent

Blijven verbeteren

Een klein team en een toegankelijke werkplek dicht bij de studenten zorgt niet alleen voor binding tussen studenten en docenten, ook de sfeer in het team onderling is goed. De docenten voelen zich als collectief verantwoordelijk voor de opleiding en stemmen daarom regelmatig af over de voortgang. “De behoefte aan ontmoeting is groot. Als de samenstelling van het team wijzigt of als het door de planning niet meer lukt om op gezette tijden even bij elkaar te komen, dan wordt er aan de bel getrokken, zegt docent Lony Strub. “Anders worden we onrustig,’’ vult Jojanneke aan. ‘’We hebben het echt nodig om gezamenlijk met iets bezig te zijn, dus dan gaan we dat organiseren. Daardoor kunnen we ook feedback geven op elkaars handelen. Daar worden we alleen maar beter van. We willen allemaal hetzelfde: de student uitdagen om zijn eigen weg te kiezen.’’

De docenten voelen zich collectief verantwoordelijk voor de kwaliteit van de opleiding. Zij stemmen regelmatig af over de voortgang en geven feedback op elkaars handelen.

Dat collectieve gevoel van verantwoordelijkheid zie je bij de opleiding ook terug in de manier waarop het onderwijs continu wordt verbeterd. ‘’Dat is een cyclisch proces waarin studenten en de betrokken docenten worden meegenomen. Als er iets niet goed is, dan kijken we samen hoe we dat kunnen verbeteren en gaan die verbeterpunten naar de curriculumcommissie,’’ zegt Fred.

Een voorbeeld daarvan zag hij vorig jaar nog bij één van zijn vakken. “We hadden een vak dat eigenlijk te open was ingevuld voor studenten. Ze moesten een verhaal over onderwijs schrijven, maar verder was de opdracht niet afgekaderd. Dus kwam de ene student met zes bulletpoints aanzetten, terwijl de ander een heel pak papier aanleverde. Ze zwommen eigenlijk, zo klaagden ze zelf. Wij dachten dat ze dit wel aankonden, maar dat bleek nog niet het geval. In overleg met de curriculumcommissie werd er daarom besloten om dit jaar duidelijker te formuleren wat er verwacht werd van studenten. Iedereen moet nu een hand-out inleveren van maximaal 200 woorden. Uit de eerste tussenevaluatie blijkt nu al dat de studenten die dit vak vorig jaar ook volgden de aanpassing een 100% verbetering vinden.”

“Kunstonderwijs is het leukste wat er is. We willen dat iedereen in aanraking komt met kunst en cultuur, we gunnen iedereen een creatieve en kritische blik op de wereld.”

Fred Wartna, Docent

Werkende elementen

Een betrokken team dat continu samen op zoek is naar de afstemming tussen autonomie - die nodig is om te scheppen -, en verbinding - die nodig is om samen te kunnen leren. Dat vormt de basis van een opleiding die zeer gewaardeerd wordt door studenten en tevens een hoog studierendement kent. Het leerproces van de student staat in alles centraal, maar daar zit ook gelijk de worsteling van de opleiding. Hoe houd je de kwaliteit continu op orde, zonder dat de creativiteit - die de basis vormt voor een aankomend docent Beeldende Kunst en Vormgeving - wordt beknot door vastgelegde richtlijnen en documenten? Voor de docenten betekent dat voortdurend met elkaar afstemmen en evalueren wat er goed gaat, maar ook wat er beter kan in de vakken en opdrachten die er gegeven worden.

Centraal daarin staat de persoonsvorming van de student. Die krijgt de ruimte om zelf de regie over zijn of haar opleiding te nemen. “Autonomie betekent ook je ergens verantwoordelijk voor voelen,” zegt Jojanneke. Voor de docenten bij de opleiding Docent Beeldende Kunst en Vormgeving zit die persoonsvorming in het DNA van het onderwijs. De studenten leren bij de opleiding om hun eigen visie op lesgeven te ontwikkelen en worden daarbij door de docenten uitgedaagd de nieuwsgierigheid te blijven prikkelen, om steeds een nieuwe blik op de wereld te bieden. Een blik die constant in ontwikkeling blijft. Fred: “Kunstonderwijs is het leukste wat er is. We zijn met kunst bezig en met onderwijs. Het is een soort Droste-effect: We geven onderwijs aan mensen die onderwijs gaan geven. Dat is heel inspirerend. We dienen daarbij nog een hoger doel: we willen dat iedereen in aanraking komt met kunst en cultuur, we gunnen iedereen een creatieve en kritische blik op de wereld.”

Opleiding in cijfers

  20142015
Keuzegids
Aantal punten op schaal van 100
72 64
Nationale Studenten Enquête
Gemeten op een vijfpuntsschaal
3,9 3,9
Medewerkersonderzoek
Percentage medewerkers dat (zeer) tevreden is met hun werk
100% 64%
Ingeschreven studenten
Aantal ingeschreven studenten, peildatum 1 september
192 195
Studiesucces
Het percentage studenten dat binnen vijf jaar na de start van een opleiding aan Hogeschool Rotterdam is afgestudeerd aan deze hogeschool (gemiddelde van de afgelopen vijf cohorten)
61%

 

We gebruiken cookies om de website te verbeteren.